به گزارش برق مدیا، چالش‌هایی که استفاده از مازوت به‌عنوان سوخت جایگزین نیز نتوانسته راهکاری پایدار برای عبور از این بحران باشد و خود به عاملی برای افزایش هزینه‌ها و پیچیدگی‌های عملیاتی کارخانه‌ها تبدیل شده است. ارزیابی‌ها نشان می‌دهد ناپایداری کیفیت سوخت دریافتی، هزینه‌های سنگین حمل‌ونقل و لجستیک، افت راندمان کوره‌ها، استهلاک تجهیزات و کاهش ظرفیت تولید، تنها بخشی از پیامدهای محدودیت‌های انرژی در این صنعت است؛ مسائلی که علاوه بر تهدید پایداری تولید، حفظ عرضه داخلی و تداوم حضور در بازارهای صادراتی را نیز با دشواری مواجه کرده‌اند.
دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان در گفت و گو با «برق مدیا» با تشریح ابعاد این چالش‌ها، از کاهش ۴.۲ میلیون تنی تولید کلینکر در نیمه نخست سال خبر می‌دهد و تاکید می‌کند که تداوم این روند و چشم‌انداز تولید سیمان تا پایان سال، به میزان تحقق تعهدات تامین برق و پایداری سوخت‌رسانی به کارخانه‌ها وابسته است. از سوی دیگر به گفته علی‌اکبر الوندیان، صنعت سیمان، صنعتی حرارتی و پیوسته است که کوره‌های آن پس از اورهال باید حداقل ۶ ماه بدون توقف کار کنند تا نسوزند. اما ناترازی انرژی و قطعی‌های ناگهانی، این کوره‌ها را بارها از مدار خارج کرده و خسارت‌های سنگینی به تجهیزات وارد آورده است.
گفت‌وگوی «برق مدیا» با علی‌اکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان درباره ناترازی انرژی و تاثیر آن بر واحدهای تولیدی را می‌خوانید.
****
پیش‌بینی شما از وضعیت تولید سیمان کشور در ماه‌های آینده و تا پایان سال جاری چیست؟ با توجه به محدودیت‌های انرژی، چه چشم‌اندازی برای تامین نیاز بازار وجود دارد؟
پاسخ به این پرسش تا حد زیادی دشوار است؛ زیرا میزان دقیق تولید به‌طور کامل به میزان سهمیه برق و گازی بستگی دارد که از سوی وزارتخانه‌های متولی به صنعت سیمان اختصاص داده می‌شود. با این حال، پیش‌بینی ما در خصوص سیمان این است که تا پایان سال جاری با کاهش تولید مواجه نخواهیم شد و سیمان مورد نیاز کشورتامین خواهد شد؛ البته تحقق این پیش‌بینی منوط به اجرای کامل وعده‌ها و توافقات صورت‌گرفته در زمینه تامین برق واحدهای سیمانی است.
آیا در حوزه تولید «کلینکر» (ماده اولیه تولید سیمان) نیز می‌توان انتظار تداوم این روند باثبات را داشت یا با افت تولید مواجه خواهیم شد؟
متاسفانه در حوزه تولید کلینکر قطعا با کاهش تولید مواجه خواهیم شد. در شش‌ماهه نخست امسال، میزان تولید کلینکر در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته حدود ۴.۲ میلیون تن کاهش یافته است. ارزیابی‌های ما نشان می‌دهد که این روند نزولی تا پایان سال نیز ادامه خواهد داشت و با توجه به پیش‌بینی‌ها درباره تشدید محدودیت‌های انرژی در فصل سرما، حتی شیب کاهش تولید نیز تندتر خواهد شد.
با این حال، در بخش تولید سیمان امیدواریم با مذاکرات فشرده‌ای که با وزارت نیرو و وزارت صمت در جریان است، بتوانیم سطح تولید را حفظ کنیم و از بروز اختلال درتامینو عرضه سیمان به بازار جلوگیری کنیم.
چرا برخلاف سیمان، امکان توافق بر سرتامین انرژی و حفظ سطح تولید کلینکر وجود ندارد؟
فرایند تولید کلینکر به‌شدت به هر دو حامل انرژی، یعنی برق و سوخت (گاز طبیعی)، وابسته است. در نیمه دوم سال، صنعت سیمان با محدودیت‌های هم‌زمان درتامین هر دو حامل انرژی مواجه می‌شود.
اگرچه در حال حاضر با محدودیت تامین گاز روبه‌رو هستیم و ناچار به استفاده از سوخت جایگزین، یعنی مازوت، شده‌ایم، اما در فصل سرما اولویت اصلی تامین گاز با نیروگاه‌ها و بخش خانگی است. از سوی دیگر،تامین سوخت مایع نیز به دلیل مشکلات ناوگان حمل‌ونقل و چالش‌های لجستیکی با محدودیت‌هایی مواجه می‌شود.
بنابراین، از آنجا که تولید کلینکر به‌طور هم‌زمان تحت تاثیر کسری برق و گاز قرار می‌گیرد، کاهش تولید این محصول اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.
اجبار صنایع به استفاده از مازوت به‌جای گاز طبیعی، چه هزینه‌ها و تبعاتی برای کارخانه‌های سیمان به همراه دارد؟
از نظر قیمت پایه سوخت، مازوت با اعمال معادل‌سازی قیمتی نسبت به گاز طبیعی در اختیار صنایع قرار می‌گیرد؛ اما مسئله‌ای که هزینه سنگینی را به واحدهای تولیدی تحمیل می‌کند، هزینه حمل‌ونقل است. با توجه به فاصله زیاد بسیاری از کارخانه‌های سیمان از پالایشگاه‌های کشور، هزینه حمل مازوت بسیار بالاست. این هزینه به‌طور مکرر به بهای تمام‌شده تولید اضافه می‌شود و در نهایت، مخارج و هزینه‌های پرداختی کارخانه‌ها را به میزان قابل‌توجهی افزایش می‌دهد.
برآورد اولیه شما از میزان خسارات مالی ناشی از کمبود برق و گاز در صنعت سیمان تا به امروز چقدر بوده است؟
برآوردها نشان می‌دهد خسارات وارده به این صنعت، با وجود ارزیابی سالانه، به‌طور مستمر در مقیاس چندین همت (هزار میلیارد تومان) قرار دارد؛ زیان‌هایی که در دو بخش اصلی قابل بررسی است. بخش نخست، عدم‌النفع ناشی از افت تولید و کاهش فروش محصولات است؛ موضوعی که به‌طور مستقیم بر درآمد و عملکرد اقتصادی واحدهای صنعتی تاثیر می‌گذارد. بخش دوم نیز به خسارات مستمر واردشده به تجهیزات و ماشین‌آلات کارخانه‌ها مربوط می‌شود. این آسیب‌ها عمدتا در نتیجه فعالیت واحدها پایین‌تر از ظرفیت اسمی و بروز شوک‌های حرارتی به نسوزها و کوره‌ها ایجاد می‌شود و در بلندمدت هزینه‌های سنگینی را به صنعت تحمیل می‌کند.
قطعی‌های مکرر برق و فعالیت زیر ظرفیت اسمی، دقیقا چه آسیب‌های فنی به تجهیزات سنگین صنعت سیمان وارد می‌کند؟
صنعت سیمان، صنعتی سنگین، حرارتی و پیوسته است. کوره سیمان پس از انجام یک دوره بازسازی اساسی (اورهال)، باید حداقل به مدت ۶ ماه به‌صورت مداوم و بدون خاموشی فعالیت کند تا عمر مفید آجرهای نسوز آن به پایان برسد.
متاسفانه، به دلیل ناترازی انرژی و قطعی‌های پیش‌بینی‌نشده، کوره‌ها بارها از شرایط استاندارد بهره‌برداری خارج شده و ناچار به توقف و خاموشی می‌شوند.
این توقف‌های ناخواسته پیامدهای فنی و اقتصادی متعددی به همراه دارد که در این خصوص می‌توان به تخریب زودهنگام آجرهای نسوز کوره اشاره کرد مشکلی که توقف و راه‌اندازی مجدد کوره‌ها را به همراه دارد و آجرهای نسوز پیش از پایان عمر مفید خود دچار آسیب و تخریب شوند.
افزایش شدت مصرف انرژی یکی دیگر از چالش‌ها است، چرا که فعالیت کارخانه‌ها در شرایطی پایین‌تر از ظرفیت اسمی، موجب تغییر در شدت مصرف انرژی می‌شود و در نتیجه، صنایع ممکن است مشمول جرایم سنگین ناشی از مصرف انرژی شوند. از دیگر مشکلات می‌توان به استهلاک زودهنگام تجهیزات اشاره کرد. قطعات و تجهیزاتی که هنوز بخش قابل‌توجهی از عمر مفید آن‌ها باقی مانده است، در اثر این شرایط مستهلک شده و به تعویض زودهنگام نیاز پیدا می‌کنند.
مجموع این عوامل، هزینه‌های اضافی و سربار پیش‌بینی نشده‌ای را به تولیدکنندگان تحمیل می‌کند و هزینه‌های نگهداری و تولید را افزایش می‌دهد.
افت تولید ناشی از ناترازی انرژی را در مقایسه با ظرفیت کل صنعت سیمان چگونه ارزیابی می‌کنید؟
کاهش ۴ میلیون تنی تولید سیمان نسبت به سال گذشته به این معناست که گویی چهار کارخانه بزرگ سیمان، هر یک با ظرفیت تولید سالانه یک میلیون تن، به‌طور کامل تعطیل شده و از مدار تولید خارج شده‌اند.
این کاهش تولید در شرایطی اتفاق افتاده است که سال گذشته نیز با افت تولید مواجه بودیم؛ به‌گونه‌ای که از مجموع ظرفیت اسمی ۹۰ میلیون تنی صنعت سیمان کشور، تنها ۷۵ میلیون تن تولید محقق شد. اکنون از دست دادن ۴ میلیون تن دیگر از ظرفیت تولید در سال جاری، به معنای افزایش ظرفیت خالی و بلااستفاده صنعت است؛ این در حالی است که هزینه‌های ثابت کارخانه‌ها همچنان پابرجاست و تولیدکنندگان، حتی در شرایط کاهش تولید، ناگزیر از پرداخت این هزینه‌ها هستند.
آیا محدودیت‌های انرژی و کاهش تولید، موجب از دست رفتن بازارهای صادراتی سیمان ایران نیز شده است؟
در مبادی مرزی جنوب کشور، متاسفانه بخشی از بازارهای هدف صادراتی خود را از دست داده‌ایم. با این حال، شرایط صادرات در مرزهای شرقی و شمالی کشور مناسب است؛ به‌طوری‌که این مرزها همچنان فعال هستند و روند رشد صادرات در این مناطق نیز ادامه دارد.
