به گزارش انرژی مدیا، نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی و شخصی و خروج وسایل نقلیه فرسوده از چرخه مصرف، یکی از کارآمدترین راهکارهای غیرقیمتی در مهار ناترازی بنزین و بهبود کیفیت هوای کلان‌شهرها به شمار می‌رود. تازه‌ترین داده‌های رسمی وزارت صمت نشان می‌دهد که سرعت‌بخشی به طرح‌های اسقاط در سال‌های اخیر، دستاوردهای چشمگیری هم در بخش انرژی و هم در شاخص‌های زیست‌محیطی برجای گذاشته است.
بر پایه این گزارش، در فاصله زمانی ۳۹ ماهه (از ابتدای سال ۱۴۰۲ تا اوایل ۱۴۰۵)، مجموعاً ۶۸۰ هزار دستگاه انواع وسیله نقلیه فرسوده از چرخه تردد خارج شده‌اند؛ اقدامی که مانع از هدررفت بالغ بر ۲ میلیارد لیتر بنزین در کشور شده است. تنها در بازه ۲۴ ماهه سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، با اسقاط ۵۵۰ هزار خودرو، صرفه‌جویی ثبت‌شده به مرز یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون لیتر رسیده است.
کارنامه تفکیکی سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴
بررسی آمارهای سالانه حاکی از آن است که در سال ۱۴۰۳ با اوج‌گیری طرح‌های جایگزینی، حدود یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون لیتر بنزین ذخیره شد. این شاخص در سال ۱۴۰۴ به رقم ۴۹۰ میلیون لیتر رسید. نوسان ارقام میان دو سال، بازتاب‌دهنده اثرگذاری متغیرهایی نظیر سرعت تحویل خودروهای جایگزین، روند تخصیص تسهیلات و حجم پذیرش مراکز اسقاط است.
بررسی ماهیانه سال ۱۴۰۳ نیز گویای فراز و فرودهای اجرایی است؛ به گونه‌ای که کمترین حجم صرفه‌جویی در فروردین‌ماه با ۳۰ میلیون لیتر و بیشترین مقدار آن در آبان‌ماه با ثبت رکورد ۱۴۵.۶ میلیون لیتر به دست آمده است. این روند در سال ۱۴۰۴ نیز تداوم یافت و در ماه‌های مختلف ارقامی بین ۱۹ تا ۶۸ میلیون لیتر صرفه‌جویی ماهانه ثبت شد.
اثرات زیست‌محیطی؛ مهار ۳.۲ میلیون تن گاز گلخانه‌ای
فرسودگی ناوگان به دلیل فرسایش قطعات و احتراق ناقص، عامل اصلی انتشار گازهای سمی است. ارزیابی عملکرد دوساله ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که خروج این خودروها مانع از ورود حجم بالایی از گازهای خطرناک به جو شده است. در این بازه، انتشار مونوکسید کربن ۳۵۶ هزار تن، هیدروکربن‌های نسوخته ۲۹ هزار تن، اکسیدهای نیتروژن ۲۲ هزار تن و دی‌اکسید کربن بالغ بر ۳ میلیون و ۲۷۰ هزار تن کاهش یافته است.
به‌طور میانگین، اجرای این طرح‌ها سالانه انتشار مونوکسید کربن را ۸.۹ درصد، هیدروکربن‌ها را ۷.۱ درصد، ناکس را ۶.۴ درصد و گاز گلخانه‌ای دی‌اکسید کربن را ۲.۵ درصد مهار کرده است که گامی مهم در کاهش بار بیماری‌های تنفسی و مهار پدیده وارونگی دما در فصول سرد محسوب می‌شود.
چالش بهره‌وری و ضرورت بهینه‌سازی خودروهای جایگزین
کارشناسان انرژی تأکید می‌کنند بازدهی نهایی اسقاط خودرو زمانی به اوج می‌رسد که ناوگان جایگزین از استانداردهای روز مصرف سوخت برخوردار باشد. در صورتی که خودروهای نو دارای بازده حرارتی ضعیف یا مصرف بالای سوخت باشند، بخشی از اهداف صرفه‌جویی محقق نخواهد شد. از این رو، ارتقای فناوری پیشرانه خودروهای تولیدی و وارداتی مکمل اصلی تداوم موفقیت این طرح ملی ارزیابی می‌شود./
