به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، تازهترین رتبهبندی مؤسسه بینالمللی Energy Intelligence از ۱۰۰ شرکت برتر نفت و گاز جهان در سال ۲۰۲۷ نشان میدهد شرکت ملی نفت ایران همچنان یکی از بزرگترین بازیگران صنعت نفت و گاز جهان است و در جایگاه دوم این فهرست قرار دارد.
بر اساس این رتبهبندی، آرامکوی عربستان در صدر قرار گرفته و شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی نفت چین (CNPC) و اگزانموبیل آمریکا نیز بهترتیب رتبههای دوم تا چهارم را به خود اختصاص دادهاند.
حفظ جایگاه دوم از سوی شرکت ملی نفت ایران، در شرایطی اهمیت دارد که رقابت میان شرکتهای بزرگ ملی و بینالمللی نفتی بر سر ذخایر، تولید، ظرفیت پالایش و بازار فروش همچنان ادامه دارد. با این حال، باید توجه داشت که این رتبهبندی بر اساس عملکرد عملیاتی سال مالی مبنا تهیه شده و لزوماً بازتابدهنده وضعیت لحظهای تولید و صادرات شرکتها نیست.
۸ شرکت ملی نفت در میان ۱۰ شرکت برتر جهان
یکی از نکات قابل توجه این گزارش، ترکیب ۱۰ شرکت نخست جهان است؛ بهگونهای که هشت شرکت از این فهرست را شرکتهای ملی نفت کشورهای مختلف تشکیل میدهند و تنها دو شرکت بینالمللی بزرگ در میان ۱۰ رتبه نخست حضور دارند.
این موضوع نشاندهنده تداوم نقش تعیینکننده شرکتهای ملی نفت در ساختار صنعت جهانی نفت و گاز است؛ بهویژه شرکتهایی که به ذخایر بزرگ هیدروکربوری دسترسی دارند و در زنجیره تولید، فرآوری و عرضه انرژی نقش محوری ایفا میکنند.
در کنار آرامکو و شرکت ملی نفت ایران، شرکتهای ملی نفت چین، عراق، قطر و کویت نیز از بازیگران مهم این رتبهبندی هستند. با این حال، تحولات ژئوپلیتیک و اختلالات عملیاتی در منطقه خلیج فارس و روسیه میتواند در دورههای آینده بر عملکرد و جایگاه این شرکتها اثرگذار باشد.
رتبهبندی بر اساس ۶ شاخص عملیاتی
رتبهبندی سالانه Energy Intelligence حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد فعالیتهای صنعت جهانی نفت و گاز را پوشش میدهد و شرکتها را بر اساس مجموعهای از شاخصهای عملیاتی ارزیابی میکند. این ارزیابی بر شش شاخص شامل ذخایر نفت، ذخایر گاز، تولید نفت، تولید گاز، فروش فرآوردههای نفتی و ظرفیت پالایش یا تقطیر استوار است.
همچنین مبنای محاسبه رتبهها، عملکرد شرکتها در سال مالی گذشته است تا اطلاعات شرکتهایی که نتایج مالی و عملیاتی خود را در ماههای پایانی سال منتشر میکنند نیز در ارزیابی لحاظ شود؛ بنابراین، قرار گرفتن شرکت ملی نفت ایران در جایگاه دوم، بیش از آنکه بیانگر وضعیت روز تولید و صادرات نفت کشور باشد، نشاندهنده وزن عملیاتی و ظرفیتهای هیدروکربوری این شرکت بر اساس دادههای سال مبنای رتبهبندی است.
جنگ و تنشهای منطقهای؛ تهدیدی برای جایگاه شرکتهای نفتی
گزارش Energy Intelligence تأکید میکند که تحولات ژئوپلیتیک و جنگهای خاورمیانه میتواند چشمانداز فعالیت شرکتهای بزرگ نفت و گاز را تغییر دهد. در این میان، شرکت ملی نفت ایران نیز از این تحولات تأثیر میپذیرد و اختلال در تولید و فعالیتهای عملیاتی میتواند در رتبهبندیهای آتی بر جایگاه آن اثر بگذارد.
شرکتهای ملی نفت عراق، قطر و کویت نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی و شرایط عملیاتی منطقه، در معرض پیامدهای احتمالی تنشها قرار دارند. شرکتهای بینالمللی فعال در این کشورها نیز از تبعات چنین تحولاتی مصون نخواهند بود.
از این منظر، حفظ جایگاه دوم در رتبهبندی ۲۰۲۷ به معنای تضمین تداوم این موقعیت در سالهای آینده نیست و عملکرد عملیاتی شرکتها در دورههای بعدی تعیینکننده خواهد بود.
سهم شرکتهای مستقل آمریکایی و کانادایی
یکی دیگر از یافتههای گزارش، حضور پررنگ شرکتهای مستقل آمریکای شمالی در میان ۱۰۰ شرکت برتر نفت و گاز جهان است.
بر اساس این گزارش، ۳۰ شرکت از فهرست ۱۰۰ شرکت برتر، شرکتهای مستقل فعال در آمریکا و کانادا هستند که حدود ۱۴ درصد از تولید جهانی نفت و گاز را در اختیار دارند.
در این دوره، شرکت Diversified Energy نیز با تمرکز بر خرید و مدیریت داراییهای قدیمی نفت و گاز، بهعنوان تنها شرکت جدید حوزه نفت شیل آمریکای شمالی وارد این فهرست شده و رتبه ۸۲ را به دست آورده است.
در مقابل، سه شرکت Coterra Energy، ARC Resources و Civitas Resources به دنبال نهایی شدن معاملات مربوط به آنها در سال ۲۰۲۶ از فهرست خارج میشوند. همچنین شرکت Magnolia Oil & Gas از جمله گزینههای احتمالی ورود به رتبهبندی دوره آینده معرفی شده است.
جایگاه دوم نفت ایران؛ فرصتی برای تثبیت قدرت عملیاتی
حفظ رتبه دوم شرکت ملی نفت ایران در میان ۱۰۰ شرکت برتر نفت و گاز جهان، از منظر جایگاه منابع هیدروکربوری و ظرفیت عملیاتی صنعت نفت کشور اهمیت قابل توجهی دارد؛ بهویژه آنکه این شرکت در رقابت با غولهای بزرگ نفتی جهان، بالاتر از شرکتهایی همچون CNPC چین و اگزانموبیل آمریکا قرار گرفته است.
با این حال، فاصله میان جایگاه رتبهبندیشده و عملکرد واقعی روزانه شرکتها را نباید نادیده گرفت. رتبه دوم ایران بر اساس شاخصهای عملیاتی و اطلاعات سال مبنای گزارش محاسبه شده و نباید آن را بهمنزله ارزیابی وضعیت فعلی تولید، صادرات یا درآمدهای نفتی کشور تلقی کرد.
در واقع، چالش اصلی برای صنعت نفت ایران صرفاً حفظ رتبه دوم در یک جدول جهانی نیست؛ بلکه تبدیل این ظرفیت عظیم هیدروکربوری به تولید پایدار، افزایش ضریب بازیافت مخازن، توسعه زیرساختها و تقویت توان صادراتی است؛ موضوعی که میتواند جایگاه ایران را در رقابت جهانی نفت و گاز در سالهای آینده تثبیت کند./
