به گزارش برق مدیا، بر اساس اظهارات مدیران شرکت ملی گاز، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت روزانه تولید گاز کشور در جریان آسیب‌دیدگی چهار پالایشگاه از مدار خارج شده و با وجود بازگشت حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت، همچنان ۱۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت تولید نسبت به سال گذشته در دسترس نیست.
این در حالیست که برآوردها از کسری روزانه 400 میلیون مترمکعبی گاز در زمستان جاری حکایت می‌کنند. حکایتی که تامین گاز، هم برای مصارف خانگی و هم مصارف صنعتی و نیروگاهی را در ماه‌های سرد سال به چالشی جدی تبدیل کرده است.
این شرایط برای استان‌های شمالی حساسیت بیشتری دارد؛ چراکه بخش مهمی از گاز مصرفی این مناطق باید از مسیر طولانی شبکه انتقال به شمال کشور برسد و قرار گرفتن در انتهای خطوط انتقال، آن‌ها را در برابر افت فشار و محدودیت عرضه آسیب‌پذیرتر کرده است.
گلستان؛ زمستان سخت‌تر از سال گذشته
سیدنجیب حسینی، نماینده مردم گلستان در مجلس و عضو کمیسیون برنامه و بودجه، با تایید نگرانی‌ها درباره تامین انرژی در استان‌های شمالی، به برق مدیا می‌گوید کمبود انرژی، به‌ویژه در بخش گاز، هم‌اکنون نیز در گلستان و خراسان شمالی وجود دارد.
به گفته او، مدیران اجرایی و وزرای مرتبط در سطح ملی جلسات متعددی برای استفاده از ظرفیت استان‌های همجوار و همچنین امکان تامین گاز از ترکمنستان برگزار کرده‌اند. با این حال، حسینی تاکید می‌کند که با توجه به شرایط فعلی، زمستان امسال برای گلستان دشوارتر از سال گذشته خواهد بود؛ این در حالیست که در سال‌های گذشته به‌جز یک دوره کوتاه سه تا چهار روزه، با مشکل حادی در تامین گاز مواجه نشده بود.
مطالبه مازندران؛ محدودیت انرژی نباید به مناطق انتهای خط تحمیل شود
علی‌اصغر باقرزاده، نماینده مردم مازندران (بابلسر و فریدونکنار)، هم با اشاره به این نگرانی‌ها تاکید می‌کند که توزیع محدودیت‌های انرژی باید با رعایت عدالت و متناسب با شرایط اقلیمی مناطق مختلف کشور انجام شود. او در گفت‌وگو با برق مدیا اعلام می‌کند که مطالبه نمایندگان استان از دولت این است؛ «یا گاز برای همه هست، یا برای هیچ‌کس نیست.»
به اعتقاد باقرزاده، نباید موقعیت جغرافیایی مازندران باعث شود مردم این استان در زمان بروز ناترازی، بیش از سایر مناطق با افت فشار یا محدودیت گاز مواجه شوند. از نگاه او، آثار کاهش تولید گاز کشور باید به شکلی عادلانه میان استان‌ها توزیع شود و میزان سرما و نیاز واقعی مناطق نیز در تصمیم‌گیری‌ها مورد توجه قرار گیرد.
این نماینده مجلس از تشکیل کارگروه‌هایی در سطح استانداری و نهادهای ملی برای مدیریت شرایط خبر می‌دهد و می‌گوید استان‌های همجوار از جمله تهران و سمنان نیز در برنامه‌ریزی برای کاهش فشار بر شبکه گاز مازندران مشارکت دارند.
با این حال، مازندران با یک عامل افزاینده مصرف نیز روبه‌روست؛ حضور مالکان خانه‌های دوم و سوم و افزایش جمعیت شناور استان در دوره‌های تعطیلی و شرایط خاص. باقرزاده هشدار می‌دهد که اگر نگرانی از شرایط تهران یا تعطیلی احتمالی پایتخت آن هم به هر دلیلی، باعث مهاجرت موقت جمعیت به سمت مازندران شود، مصرف گاز استان افزایش خواهد یافت. در چنین شرایطی، حتی احتمال اعمال محدودیت گاز در برخی مناطق پرمصرف و خانه‌های دوم نیز مطرح است.
کمبود گاز چگونه به بحران برق تبدیل می‌شود؟
کمبود گاز از طرق مختلف می‌تواند روی تولید و مصرف برق تاثیرگذار باشد. از یک سو با کاهش دسترسی نیروگاه‌ها به گاز طبیعی، تولید نیروگاه‌های برق حرارتی را متوقف یا به تولید با سوخت جایگزین معطوف کند که طبعات زیست محیطی و آلایندگی خواهد داشت. از سوی دیگر این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که کاهش دسترسی به گاز می‌تواند الگوی مصرف انرژی خانوارها را تغییر دهد و فشار تازه‌ای بر شبکه برق وارد کند، شبکه‌ای که تابستان امسال هم با هزاران مگاوات ناترازی روبه‌رو بوده و حالا پیش‌بینی می‌شود در زمستان هم پایدار نباشد و مشترکان چه صنعتی و چه خانگی با قطعی‌های چند ساعته روبه‌رو شوند.
تبادل انرژی با همسایگان کارساز خواهد بود؟
واردات از ترکمنستان یکی از گزینه‌های مطرح برای کاهش فشار بر شبکه شمال کشور است. به گفته حسینی نماینده مردم گلستان در مجلس رایزنی‌ها و رفت‌وآمدهای دیپلماتیک در این زمینه ادامه دارد، اما ملاحظات سیاسی و تاثیرپذیری مناسبات ترکمنستان از سیاست‌های آمریکا، از جمله موانع این مسیر خواهد بود که روی رایزنی‌ها اثر می‌گذارد.
با این حال، کامران پولادی، نماینده مردم مازندران در مجلس، با اشاره به سابقه همکاری‌های انرژی ایران با کشورهای همسایه شمالی، امیدوارانه‌تر به راهکار واردات نگاه می‌کند و معتقد است این همکاری‌ها می‌تواند در زمان بروز حوادث و اختلال در تامین انرژی، به جبران بخشی از کمبودها کمک کند چرا که این تعامل در گذشته هم وجود داشته و در شرایط اضطراری می‌تواند به کمک طرفین بیاید.
با این حال، پولادی درباره جزئیات مذاکرات فعلی برای تأمین گاز و برق اطلاعات دقیقی ارائه نمی‌کند و معتقد است مسئولان دولتی در حال پیگیری این موضوع هستند.
با وجود این، واردات گاز، آن هم در شرایط فعلی نمی‌تواند راهکار عبور از زمستان باشد. مسئله اصلی، چگونگی مدیریت محدودیت‌های احتمالی و تعیین اولویت میان مصرف خانگی و صنعتی است؛ موضوعی که به گفته حسینی، همچنان در جلسات کارشناسی در حال بررسی است.
این در حالیست که روند کاهشی دما شروع شده و این جلسات کارشناسی و بررسی‌ها باید پیش از رسیدن فصل سرد سال، آغاز و حتی انجام میشد و درباره اقدامات کاربردی قدم‌های مورد نیاز برداشته میشد.
مدیریت مصرف؛ ضرورتی فراتر از توصیه به مردم
در کنار راهکارهای تامین انرژی، مدیریت مصرف نیز به یکی از محورهای اصلی برنامه‌ریزی برای زمستان تبدیل شده است. باقرزاده معتقد است بهینه‌سازی مصرف و افزایش بهره‌وری باید هم‌زمان در بخش خانگی، اداری و صنعتی دنبال شود و نمی‌توان تمام بار مدیریت ناترازی را بر دوش مردم گذاشت.
او با انتقاد از برخی الگوهای نادرست مصرف، بر ضرورت آموزش عمومی تأکید می‌کند و نقش رسانه‌ها، مدارس و دانشگاه‌ها را در اصلاح رفتار مصرف‌کنندگان مهم می‌داند.
از سوی دیگر، پولادی نیز همراهی مردم با برنامه‌های مدیریت مصرف را ضروری می‌داند و به تمهیداتی مانند استفاده از سوخت‌های جایگزین، تأمین بخاری‌های خانگی و توزیع کپسول سوخت برای خانوارها اشاره می‌کند.
ولی نباید فراموش کرد که مدیریت مصرف تنها زمانی می‌تواند به کاهش ریسک کمبود انرژی منجر شود که در کنار آن، زیرساخت‌های تأمین و انتقال نیز آمادگی لازم را داشته باشند. به‌ویژه در استان‌هایی مانند مازندران و گلستان که با افزایش مصرف فصلی و محدودیت‌های ناشی از موقعیت شبکه انتقال مواجه‌اند، اتکا به صرفه‌جویی خانوارها به‌تنهایی پاسخگوی همه چالش‌ها نخواهد بود.
نکته مهم، ضرورت شفاف‌سازی درباره میزان آمادگی زیرساخت‌هاست. اینکه چه میزان سوخت مایع واقعا در محل نیروگاه‌های شمال کشور ذخیره شده، کدام واحدها امکان استفاده از سوخت جایگزین را دارند، ظرفیت واردات گاز و برق چقدر است و در صورت تشدید سرما چه برنامه‌ای برای اولویت‌بندی مصرف وجود دارد، پرسش‌هایی هستند که پاسخ دقیق به آن‌ها می‌تواند تصویر روشن‌تری از وضعیت زمستان پیش رو ارائه دهد.
در نهایت، مسئله فقط این نیست که استان‌های شمالی در زمستان گاز کافی خواهند داشت یا نه؛ مسئله این است که در صورت کمبود گاز، آیا شبکه برق و زیرساخت‌های تأمین سوخت جایگزین توان تحمل فشار مضاعف را خواهند داشت؟ پاسخ به این پرسش، بیش از هر چیز به آمادگی عملیاتی و کیفیت مدیریت یکپارچه شبکه‌های گاز و برق وابسته است.
