به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، قطر در شرایطی قرارداد خرید سالانه تا هفت میلیون تن گاز طبیعی مایع (LNG) از آمریکا را امضا کرده که خود یکی از بزرگترین صادرکنندگان LNG جهان است و برنامههای گستردهای نیز برای افزایش ظرفیت تولید خود دارد. این تصمیم در نگاه نخست متناقض به نظر میرسد؛ کشوری که از بزرگترین تأمینکنندگان گاز جهان به شمار میرود، چرا باید برای خرید گاز از کشور دیگری قراردادهای بلندمدت ۲۰ ساله امضا کند؟
پاسخ را باید در راهبرد تجاری قطرانرژی جستوجو کرد. این شرکت قصد ندارد گاز آمریکایی را جایگزین تولید داخلی قطر کند، بلکه به دنبال حفظ جریان تجارت و درآمدزایی در شرایطی است که صادرات LNG از مسیر تنگه هرمز با اختلال مواجه شود. بااینحال، میان جبران درآمد ازدسترفته و تأمین گاز تعهدشده به مشتریان تفاوت مهمی وجود دارد؛ تفاوتی که میتواند بر نتیجه اقتصادی این راهبرد تأثیر بگذارد.
قراردادهای تازه چه زمانی به گاز واقعی تبدیل میشوند؟
شرکت قطرانرژی در اکتبر ۲۰۲۶ دو مجموعه قرارداد بلندمدت با شرکتهای چنیر و وودساید امضا کرد. بر اساس توافق با چنیر، این شرکت آمریکایی قرار است سالانه چهار میلیون تن LNG از دو مجموعه سابینپس و کورپوسکریستی به قطر بفروشد. تحویل محمولهها از اوایل دهه ۲۰۳۰ آغاز میشود و قراردادها تا پایان سال ۲۰۵۴ اعتبار خواهند داشت.
بااینحال، تمام این چهار میلیون تن از ابتدا قطعی نیست. عرضه یک میلیون تن از قرارداد مربوط به سابینپس به تصمیم نهایی سرمایهگذاری برای توسعه این مجموعه وابسته است. در صورت تأخیر در اتخاذ این تصمیم، زمان دسترسی قطر به بخشی از گاز خریداریشده نیز ممکن است به تعویق بیفتد.
قرارداد دیگر با وودساید برای خرید سالانه تا سه میلیون تن LNG از پروژه لوئیزیانا منعقد شده است. قطرانرژی آغاز تحویل را برای سال ۲۰۳۰ پیشبینی کرده، اما وودساید اعلام کرده است که عرضه با راهاندازی دومین خط تولید آغاز میشود و پس از راهاندازی خط سوم، به ظرفیت کامل قراردادی خواهد رسید. بنابراین، هفت میلیون تن، حجم سالانه پیشبینیشده در این قراردادهاست، نه میزان گازی که قطر در حال حاضر دریافت میکند. بخشی از این حجم همچنان به تکمیل تأسیسات و تحقق برنامههای سرمایهگذاری وابسته است. از همین رو، قراردادهای تازه نمیتوانند کمبود احتمالی عرضه در ماههای پیش رو را جبران کنند.
قطر از خرید گاز آمریکایی چه سودی میبرد؟
سعد الکعبی، مدیرعامل قطرانرژی، در گفتوگوی ۳۰ اکتبر با رویترز، هدف این خریدها را تشریح کرده است. به گفته او، این شرکت میخواهد در صورت اختلال دوباره در صادرات از مسیر تنگه هرمز، از تجارت گاز تولیدشده در کشورهای دیگر نیز درآمد کسب کند.
برای درک منطق این تصمیم، باید میان محل تولید و محل فروش گاز تفاوت قائل شد. قطرانرژی میتواند محمولهای را از پایانهای در آمریکا تحویل بگیرد و در بازار اروپا یا آسیا به فروش برساند؛ بدون آنکه این محموله برای خروج از مبدأ تولید به عبور از تنگه هرمز نیاز داشته باشد.
اگر صادرات LNG قطر با اختلال مواجه شود، این امکان اهمیت بیشتری پیدا میکند. این شرکت ممکن است نتواند از تأسیسات داخلی خود به میزان معمول گاز صادر کند، اما همچنان از فروش محمولههای آمریکایی درآمد به دست آورد. بهویژه اگر اختلال در عرضه، قیمت جهانی LNG را افزایش دهد، ارزش تجاری این محمولهها نیز میتواند بیشتر شود.
البته این به معنای تضمین سودآوری نیست. در قراردادهای چنیر، قیمت خرید به شاخص هنریهاب آمریکا بهعلاوه مبلغی ثابت وابسته است. قطرانرژی باید هزینه حملونقل و سایر مخارج معامله را نیز بپردازد و سپس محموله را در بازار مقصد به فروش برساند. تنها زمانی میتوان از سودآوری این معاملات سخن گفت که درآمد حاصل از فروش، از مجموع هزینههای خرید، حمل و سایر مخارج بیشتر باشد.
آیا گاز آمریکا به دست مشتریان قطر میرسد؟
در اینجا مهمترین محدودیت قراردادهای تازه آشکار میشود. ممکن است قطرانرژی از فروش LNG آمریکایی درآمد کسب کند، اما این درآمد لزوماً مشکل مشتریانی را که منتظر دریافت گاز از قطر هستند، برطرف نمیکند.
الکعبی در مصاحبه با رویترز گفته است که محمولههای آمریکایی را نمیتوان بهسادگی جایگزین گاز تعهدشده به مشتریان بلندمدت کرد؛ زیرا قراردادهای فروش، شرایط مشخصی درباره مبدأ و مقصد تحویل دارند.
برای مثال، فرض کنیم یک خریدار آسیایی بر اساس قرارداد باید محموله خود را از تأسیسات قطر دریافت کند. اگر صادرات قطر متوقف شود، در اختیار داشتن یک محموله آمریکایی بهتنهایی به معنای ایفای همان تعهد نیست. ممکن است تغییر مبدأ تحویل به توافق جدید با خریدار نیاز داشته باشد یا شرایط قرارداد اجازه چنین جایگزینی را ندهد.
البته از آنجا که متن کامل قراردادهای فروش قطرانرژی در دسترس نیست، نمیتوان با قاطعیت گفت تغییر مبدأ در تمام قراردادها ممنوع است. آنچه در این میان اهمیت دارد، تفاوت میان در اختیار داشتن گاز برای تجارت و دسترسی به محمولهای است که بتوان آن را مطابق تعهدات قبلی به مشتری تحویل داد.
این تفاوت برای خریداران نیز اهمیت دارد. شرکتی که برای تأمین سوخت نیروگاه یا کارخانه خود به LNG قطر وابسته است، بیش از درآمد فروشنده به دریافت بهموقع محموله نیاز دارد. افزایش درآمد قطرانرژی از معاملات دیگر، بهخودیخود گاز موردنیاز آن خریدار را تأمین نمیکند.
چرا قطر بهجای مسیر صادراتی تازه، گاز میخرد؟
قطرانرژی برای کاهش وابستگی تجارت گاز خود به تنگه هرمز میتوانست گزینههای دیگری، از جمله احداث خطوط لوله جدید، را نیز بررسی کند. الکعبی گفته است این گزینهها مورد بررسی قرار گرفتهاند، اما شرکت در نهایت خرید بلندمدت LNG از تولیدکنندگان دیگر را انتخاب کرده است.
دلیل این انتخاب تا حد زیادی اقتصادی است. احداث خط لوله یا تأسیسات جدید مایعسازی به سرمایهگذاری سنگین و زمان طولانی نیاز دارد. افزون بر این، تأسیسات و مسیرهای جدید نیز ممکن است در معرض اختلال قرار بگیرند. در مقابل، قرارداد خرید بلندمدت به قطرانرژی امکان میدهد بدون سرمایهگذاری مستقیم برای ساخت تمام زیرساختهای تولیدی، به گاز تولیدشده در کشور دیگری دسترسی پیدا کند.
البته این روش نیز بدون هزینه و تعهد نیست. قطر باید گاز خریداریشده را مطابق مفاد قرارداد دریافت کند و برای فروش آن بازار مناسبی بیابد. اگر قیمت فروش کاهش پیدا کند یا هزینه حملونقل افزایش یابد، حاشیه سود مورد انتظار نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.
مزیت اصلی این قراردادها در جای دیگری است: قطرانرژی بخشی از تجارت خود را به محمولههایی متکی میکند که تولید و بارگیری آنها خارج از قطر انجام میشود. در نتیجه، اختلال در یک مسیر صادراتی لزوماً به معنای توقف تمام فعالیتهای تجاری این شرکت نخواهد بود.
خرید گاز آمریکا چه مشکلی را برای قطر حل میکند؟
قراردادهای تازه نشان میدهند قطرانرژی میان دو مسئله تفاوت قائل شده است: تداوم درآمدزایی از تجارت گاز و ادامه تحویل گاز به مشتریانی که از تأسیسات قطر خرید میکنند. خرید LNG از آمریکا میتواند به حل مسئله نخست کمک کند. قطرانرژی در سالهای آینده به محمولههایی دسترسی خواهد داشت که برای خروج از مبدأ تولید، به تنگه هرمز وابسته نیستند. این محمولهها میتوانند در شرایط عادی معامله شوند و در صورت افزایش قیمت جهانی گاز، فرصت بیشتری برای کسب درآمد فراهم کنند.
اما مسئله دوم همچنان به مفاد قراردادهای فروش، موافقت خریداران و امکان تحویل محموله جایگزین بستگی دارد. از سوی دیگر، بخشی از گاز خریداریشده هنوز تولید نشده و زمان عرضه آن به اجرای پروژههای آمریکایی وابسته است.
بنابراین، قطر با خرید گاز آمریکا در پی جبران تمام آسیبپذیریهای صادراتی خود نیست. این کشور میخواهد حتی در شرایطی که امکان صادرات از تأسیسات داخلیاش محدود میشود، مسیر دیگری برای حضور در بازار جهانی و کسب درآمد داشته باشد.
در نهایت، تعداد قراردادهای امضاشده بهتنهایی ملاک موفقیت این راهبرد نیست؛ میزان واقعی گاز تحویلی و حاشیه سود حاصل از فروش آن اهمیت دارد. مهمتر از آن، باید مشخص شود این درآمد تا چه اندازه میتواند زیان ناشی از اختلال در صادرات قطر را جبران کند؛ پرسشی که قراردادهای تازه هنوز پاسخ عددی روشنی برای آن ارائه نمیکنند./
