به گزارش برق مدیا، پذیره‌نویسی صندوق سرمایه‌گذاری پروژه برق خورشیدی «نور» در بورس انرژی ایران در شرایطی دنبال می‌شود که صنعت برق ایران با دو مسئله هم‌زمان مواجه است. از یک‌سو ناترازی تولید و مصرف برق، نیاز به ایجاد ظرفیت جدید را افزایش داده و از سوی دیگر، محدودیت منابع مالی، اجرای پروژه‌های نیروگاهی را به یکی از چالش‌های اصلی صنعت تبدیل کرده است.
در چنین شرایطی، صندوق‌های پروژه می‌توانند یکی از مسیرهای اتصال سرمایه‌های بازار به پروژه‌های واقعی اقتصاد باشند؛ مدلی که در صندوق «نور» قرار است برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی به کار گرفته شود.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، پذیره‌نویسی «نور» با هدف تأمین حدود ۵ هزار میلیارد تومان منابع انجام می‌شود و پروژه‌های تحت پوشش آن در مجموع ظرفیتی معادل حدود ۵۰۰ مگاوات دارند.
بررسی‌های منتشرشده درباره معاملات روز نخست نیز نشان می‌دهد استقبال از این صندوق قابل توجه بوده و حدود ۴ هزار میلیارد تومان از واحدهای عرضه‌شده تا پایان معاملات به فروش رسیده است. بر این اساس، در صورت ادامه روند تقاضا، بخش باقی‌مانده منابع مورد نظر صندوق نیز می‌تواند در ادامه پذیره‌نویسی جذب شود.
پذیره‌نویسی نور؛ قیمت و سقف خرید
پذیره‌نویسی صندوق «نور» از ۱۵ تا ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ در بورس انرژی انجام می‌شود و هر واحد صندوق ۱۰ هزار ریال، معادل هزار تومان قیمت دارد.
حداکثر تعداد واحدهای قابل پذیره‌نویسی عمومی نیز حدود ۴.۹۹۸ میلیارد واحد اعلام شده است.
خرید واحدها نیز در دو مرحله انجام می‌شود؛ در مرحله نخست سقف خرید برای هر کد معاملاتی ۵ هزار واحد تعیین شده و در مرحله دوم، هر کد با احتساب خرید قبلی می‌تواند مجموعاً تا ۵۰ هزار واحد خریداری کند.
بنابراین سقف مشارکت عمومی در مرحله نهایی برای هر کد معاملاتی، در صورت تکمیل سقف خرید، حدود ۵۰ میلیون تومان خواهد بود.
آیا قیمت «نور» بعد از بازگشایی چند برابر می‌شود؟
یکی از بحث‌هایی که هم‌زمان با استقبال از پذیره‌نویسی شکل گرفته، احتمال رشد قیمت واحدهای صندوق پس از آغاز معاملات ثانویه است.
قیمت واحدهای صندوق پس از آغاز معاملات، تابع عواملی مانند ارزش‌گذاری دارایی‌های صندوق، وضعیت پیشرفت پروژه، چشم‌انداز درآمدی نیروگاه‌ها، شرایط بازار برق، عرضه و تقاضای واحدها و انتظارات سرمایه‌گذاران خواهد بود.
در نتیجه، فاصله میان قیمت اسمی هزار تومانی و قیمت احتمالی پس از بازگشایی به‌تنهایی مبنای مناسبی برای ارزش‌گذاری نیست.
سرمایه‌گذار باید به جای تمرکز صرف بر قیمت اسمی، ارزش اقتصادی پروژه و اطلاعات مندرج در اسناد و طرح توجیهی صندوق را بررسی کند.
نور دقیقا چیست؟
صندوق پروژه «نور» یک صندوق سرمایه‌گذاری با هدف تأمین مالی احداث و راه‌اندازی نیروگاه‌های خورشیدی است.
تفاوت اصلی چنین صندوقی با صندوق‌های سرمایه‌گذاری معمولی در این است که منابع جذب‌شده قرار نیست عمدتاً صرف خرید سهام و اوراق بهادار موجود شود، بلکه به یک پروژه مشخص اقتصادی اختصاص پیدا می‌کند.
علی‌اکبر ایرانشاهی، رئیس مرکز نظارت بر صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس، درباره ماهیت صندوق‌های پروژه توضیح داده است که در این نوع صندوق‌ها منابع از سرمایه‌گذاران جمع‌آوری و مستقیماً در پروژه مشخص هزینه می‌شود؛ بنابراین جنس فعالیت آنها با صندوق‌های متعارف سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار متفاوت است.
در مورد «نور»، پروژه‌ها در بیش از ۱۰۰ ساختگاه در نقاط مختلف کشور تعریف شده‌اند و ظرفیت مجموع آنها حدود ۵۰۰ مگاوات است.
چرا «نور» در شرایط فعلی برق اهمیت دارد؟
دلیل اهمیت صندوق نور فقط اندازه آن یا حضور در بورس انرژی نیست.
این صندوق در زمانی به بازار آمده که توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر به یکی از اصلی‌ترین محورهای سیاست‌گذاری صنعت برق تبدیل شده است.
ناترازی برق باعث شده افزایش ظرفیت تولید به یک ضرورت تبدیل شود و در این میان، نیروگاه‌های خورشیدی به دلیل سرعت نسبتاً بالای احداث و امکان توسعه پراکنده، بخش مهمی از برنامه‌های جدید صنعت برق را به خود اختصاص داده‌اند.
اما هر مگاوات ظرفیت جدید، پیش از تولید اولین کیلووات‌ساعت، به سرمایه نیاز دارد.
همین‌جاست که صندوق پروژه می‌تواند اهمیت پیدا کند.
اگر منابع لازم برای احداث نیروگاه از طریق نظام بانکی به‌طور کامل قابل تأمین نباشد، بازار سرمایه می‌تواند بخشی از این منابع را از طریق مشارکت سرمایه‌گذاران تجهیز کند.
رئیس مرکز نظارت بر صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس نیز یکی از دلایل توجه بیشتر به صندوق‌های پروژه را محدودیت‌های نظام بانکی و نیاز کشور به منابع جدید برای سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها دانسته است.
۵ هزار میلیارد تومان برای ۵۰۰ مگاوات
عددهای صندوق نور، ابعاد این پروژه را روشن‌تر می‌کند.
پذیره‌نویسی با هدف جذب حدود ۵ هزار میلیارد تومان انجام می‌شود و این منابع برای احداث و راه‌اندازی پروژه‌های خورشیدی با ظرفیت مجموع ۵۰۰ مگاوات به کار خواهد رفت.
به این ترتیب، به‌طور متوسط هدف صندوق، تجهیز حدود ۱۰ میلیارد تومان منابع به ازای هر مگاوات ظرفیت اسمی پروژه است؛ البته این نسبت صرفاً یک تقسیم ساده میان رقم تأمین مالی و ظرفیت پروژه‌هاست و نباید آن را به‌عنوان هزینه نهایی احداث هر مگاوات نیروگاه تلقی کرد.
اهمیت «نور» در این است که بازار سرمایه را مستقیماً به یک دارایی فیزیکی و قابل اندازه‌گیری متصل می‌کند.
این زنجیره، یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های صندوق پروژه با بسیاری از ابزارهای سنتی سرمایه‌گذاری است.
پروژه از صفر شروع نمی‌شود
یکی از نکات مهم درباره صندوق نور، وضعیت پروژه‌های آن پیش از آغاز پذیره‌نویسی است.
بر اساس توضیحات رئیس مرکز نظارت بر صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس، پروژه‌های تحت پوشش صندوق بیش از ۱۰۰ ساختگاه دارند و به‌طور متوسط حدود ۶۰ درصد پیشرفت فیزیکی را پشت سر گذاشته‌اند.
این ویژگی، «نور» را از پروژه‌ای که تمام مراحل آن هنوز باید از نقطه صفر آغاز شود، متمایز می‌کند.
به گفته ایرانشاهی، بخشی از هزینه‌های پروژه پیش از این انجام شده و حتی در برخی موارد خرید پنل‌ها نیز صورت گرفته است. او در عین حال تأکید کرده که سرمایه‌گذار باید وضعیت پیشرفت فیزیکی، هزینه‌های انجام‌شده، هزینه‌های باقی‌مانده و پیش‌بینی‌های مالی را هم‌زمان در نظر بگیرد.
این نکته از منظر سرمایه‌گذاری مهم است؛ زیرا بخشی از ریسک مربوط به شروع پروژه از نقطه صفر، در این ساختار کاهش یافته است، هرچند ریسک اجرای پروژه به‌طور کامل از بین نمی‌رود.
عملکرد نور چگونه خواهد بود؟
منطق اقتصادی صندوق پروژه را می‌توان در چند مرحله شامل جمع‌آوری منابع، تکمیل پروژه‌های خورشیدی، راه‌اندازی نیروگاه، تولید برق و در نهایت ایجاد درآمد از فروش برق خلاصه کرد.
بنابراین بازده اقتصادی صندوق در نهایت به عملکرد پروژه‌های فیزیکی آن گره خورده است.
ایرانشاهی نیز تأکید کرده است که در صندوق‌های پروژه، اطلاعات مربوط به درآمدها، هزینه‌ها و پیش‌بینی‌های مالی در طرح توجیهی صندوق افشا می‌شود و افق ۱۵ تا ۲۰ ساله نیز در ارزیابی برخی پروژه‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد.
این موضوع نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در «نور» را نباید صرفاً مانند خرید یک اوراق با درآمد ثابت در نظر گرفت.
صندوق پروژه، سرمایه‌گذاری در یک پروژه واقعی است و طبیعتاً ریسک پروژه را نیز با خود دارد.
چرا استقبال از «نور» مهم است؟
اهمیت استقبال اولیه از پذیره‌نویسی نور را باید فراتر از سرنوشت یک صندوق دید.
این به معنای آن است که سرمایه‌گذاران برای ورود به پروژه‌های واقعی انرژی از مسیر بازار سرمایه آمادگی دارند.
البته موفقیت واقعی زمانی مشخص می‌شود که منابع جذب‌شده به پروژه تبدیل شود، نیروگاه‌ها در زمان مناسب به بهره‌برداری برسند و جریان درآمدی پروژه مطابق پیش‌بینی‌ها شکل بگیرد.
اما در مرحله نخست، استقبال بازار از «نور» می‌تواند نشانه‌ای مثبت از قابلیت استفاده از صندوق‌های پروژه برای تجهیز منابع حوزه انرژی باشد.
«نور» برای صنعت برق چه معنایی دارد؟
اهمیت صندوق نور را می‌توان در یک اتفاق بزرگ‌تر جست‌وجو کرد: ورود بازار سرمایه به تأمین مالی ظرفیت جدید برق.
سال‌هاست که تأمین مالی یکی از گلوگاه‌های اصلی توسعه صنعت برق است.
اکنون صندوق پروژه می‌تواند بخشی از منابع مورد نیاز برای ایجاد ظرفیت جدید را از سرمایه‌گذاران بازار جمع‌آوری کند.
اگر این مدل توسعه پیدا کند، در آینده می‌توان انتظار داشت پروژه‌های بیشتری در حوزه خورشیدی و سایر انرژی‌های تجدیدپذیر از طریق صندوق‌های پروژه تأمین مالی شوند.
در چنین شرایطی، بازار سرمایه دیگر فقط محل معامله سهام شرکت‌های نیروگاهی نیست؛ بلکه می‌تواند مستقیماً در ساخت نیروگاه جدید نیز نقش داشته باشد.
