علی‌اکبر الوندیان، دبیر انجمن سیمان، در گفت وگویی با اشاره به مشکلات تأمین مازوت مورد نیاز کارخانه‌های سیمان اظهار کرد: شرکت‌هایی که مورد تأیید وزارت نفت هستند و نفتکش در اختیار دارند، با کارخانه‌های سیمان قرارداد می‌بندند و از این طریق سوخت مورد نیاز واحدها تأمین می‌شود.
مازوت در مسیر تحویل دچار مشکل می‌شود
وی افزود: وزارت نفت مازوت را از مجموعه انبارهای نفت یا پالایشگاه‌ها تحویل می‌دهد و پس از آن شرکت‌های مورد تأیید وزارت نفت، سوخت را به کارخانه‌های سیمان منتقل می‌کنند؛ بنابراین در نقطه تحویل از سوی وزارت نفت، سوخت شرایط مشخصی دارد، اما مشکل اصلی در مسیر حمل و زمانی ایجاد می‌شود که مازوت به کارخانه می‌رسد.
دبیر انجمن سیمان ادامه داد: در برخی موارد، مازوتی که به کارخانه‌های ما تحویل می‌شود، حاوی مقادیر زیادی آب است و این مسئله برای کارخانه‌ها مشکلات جدی ایجاد می‌کند. اینکه سوخت در نقطه تحویل از سوی وزارت نفت سالم تحویل شده، اما هنگام رسیدن به کارخانه حاوی آب است، نشان می‌دهد در مسیر حمل امکان دخل و تصرف در محموله وجود دارد.
الوندیان با اشاره به امکان جابه‌جایی یا دستکاری مازوت در مسیر حمل گفت: مازوت یک سوخت یارانه‌ای است و همین مسئله می‌تواند انگیزه‌هایی برای جابه‌جایی یا دستکاری محموله ایجاد کند. در موارد متعددی، کارخانه‌های سیمان با محموله‌هایی مواجه شده‌اند که بخشی از آن به جای مازوت، آب بوده است.
آب و آلودگی وارد مخازن سوخت کارخانه‌ها می‌شود
وی تصریح کرد: شرکت‌های سیمانی مستندات و فیلم‌های متعددی از این موارد دارند؛ به‌گونه‌ای که وقتی شیر مخازن باز می‌شود، آب و آلودگی وارد مخازن سوخت می‌شود و در ادامه همین آلودگی‌ها وارد مشعل‌های کارخانه می‌شود.
دبیر انجمن سیمان گفت: این مسئله کیفیت سوخت را به هم می‌زند و باعث افزایش مصرف سوخت می‌شود. البته موضوع لزوماً به این معنا نیست که کیفیت نهایی سیمان تغییر کند، بلکه اثر اصلی آن بر ظرفیت تولید و میزان مصرف سوخت کارخانه است.
الوندیان توضیح داد: برای مثال، اگر برای تولید هر تن محصول میزان مشخصی سوخت مصرف می‌کنیم، با کاهش کیفیت مازوت و وجود آب و ناخالصی در آن، میزان مصرف افزایش پیدا می‌کند. بخشی از سوختی که تحویل گرفته‌ایم عملاً قابل استفاده نیست یا کیفیت آن کاهش پیدا کرده و همین موضوع موجب افزایش مصرف می‌شود.
گاز برخلاف مازوت قابل کنترل است و ایمن تحویل می‌شود
وی با بیان اینکه این مشکل در تأمین گاز وجود ندارد، اظهار کرد: گاز از طریق خط لوله وارد کارخانه می‌شود و در یک سیستم کاملاً بسته، مستقیماً به مشعل‌ها می‌رسد. بعد از کنتور نیز میزان مصرف قابل اندازه‌گیری است و سوخت به شکل ایمن و مشخص در اختیار کارخانه قرار می‌گیرد.
دبیر انجمن سیمان افزود: اما در مورد مازوت، حتی اگر مخازن پلمب شوند، باز هم امکان دخل و تصرف در مسیر وجود دارد؛ چراکه سوخت با تانکر حمل می‌شود و تانکری که بارگیری کرده، در مسیر حرکت به سمت کارخانه قرار می‌گیرد و به‌ویژه در مسیرهای طولانی و مناطق دوردست، امکان بروز این تخلفات بیشتر است.
فاصله حمل مازوت هزینه کارخانه‌ها را افزایش می‌دهد
الوندیان با اشاره به محدودیت‌های حمل مازوت گفت: علاوه بر کیفیت و آلودگی سوخت، فاصله نقطه تحویل نیز مسئله دیگری است. شرکت ملی نفت بر اساس موجودی انبارها مشخص می‌کند که مازوت از کدام نقطه به کارخانه تحویل داده شود. بنابراین ممکن است فاصله حمل تغییر کند و به تبع آن هزینه حمل نیز افزایش یا کاهش پیدا کند.
وی ادامه داد: مخازن نفت نیز با همین مشکل مواجه هستند، زیرا امکان دخل و تصرف در محموله‌ای که با ماشین حمل می‌شود وجود دارد و این مسئله متأسفانه در کشور شایع است.
برخورد با متخلفان به دلیل محدودیت ناوگان دشوار است
دبیر انجمن سیمان با اشاره به دشواری برخورد با متخلفان اظهار کرد: برخورد با این موارد بسیار سخت است. وزارت نفت سوخت را تحویل می‌دهد و پس از آن قرارداد حمل و تحویل با شرکت مربوطه است. در این زنجیره، اینکه مشخص شود یک ماشین در کجای مسیر چه اقدامی انجام داده، موضوع پیچیده‌ای است و نهادهای نظارتی نیز برای ورود به آن با دشواری‌هایی مواجه هستند.
الوندیان افزود: فرض کنید یک تانکر از مبدأ حرکت می‌کند و قرار است سوخت را در مدت مشخصی به کارخانه تحویل دهد، اما وقتی محموله به کارخانه می‌رسد، بخشی از آن مازوت نیست و آب در آن وجود دارد. در چنین شرایطی کارخانه ناچار است محموله را کنترل کند و اگر متوجه وجود آب شود، با مشکل مواجه می‌شود.
وی گفت: اگر کارخانه بخواهد یک خودرو یا تانکر را متوقف کند و از پذیرش آن خودداری کند، با توجه به محدودیت ناوگان حمل، ممکن است آن محموله برای کارخانه دیگری ارسال شود؛ چراکه برخی مراکز دیگر سختگیری کمتری دارند. در نتیجه کارخانه‌ای که سختگیری بیشتری انجام می‌دهد، ممکن است خودش با مشکل تأمین مازوت مواجه شود.
کارخانه‌ها برای جلوگیری از توقف تولید ناچار به پذیرش‌اند
دبیر انجمن سیمان تأکید کرد: شرکت‌های سیمانی عملاً در یک شبکه به‌هم‌پیوسته قرار دارند و به دلیل محدودیت ناوگان حمل، امکان اینکه یک کارخانه به‌راحتی یک محموله یا تانکر را نپذیرد و منتظر محموله جایگزین بماند، وجود ندارد. به همین دلیل، بعضی کارخانه‌ها ناچارند با وجود مشکلات موجود، سوخت را دریافت کنند تا تولید آنها متوقف نشود.
الوندیان گفت: بنابراین مشکل ما با مازوت فقط تأمین سوخت نیست، ما با افزایش هزینه خرید سوخت نسبت به گاز، مشکلات ناشی از دخل و تصرف در مسیر حمل، وجود آب و آلودگی در محموله و همچنین افزایش مصرف سوخت مواجه هستیممشکل ما با مازوت فقط تأمین سوخت نیست. ما با افزایش هزینه خرید سوخت نسبت به گاز، مشکلات ناشی از دخل و تصرف در مسیر حمل، وجود آب و آلودگی در محموله و همچنین افزایش مصرف سوخت مواجه هستیم.
افزایش مصرف مازوت، کارخانه‌ها را در معرض جریمه قرار می‌دهد
وی افزود: اگر شاخص مصرف سوخت کارخانه افزایش پیدا کند، موضوع دیگری نیز برای تولیدکننده ایجاد می‌شود و آن بحث جرایم اضافه‌مصرف است. برای هر واحد تولیدی، یک شاخص مشخص مصرف سوخت تعریف شده است و بر اساس میزان تولید، مشخص است که کارخانه باید چه میزان سوخت مصرف کند.
دبیر انجمن سیمان ادامه داد: اگر میزان مصرف از این شاخص بالاتر برود، این افزایش مصرف به عنوان اضافه‌مصرف محاسبه می‌شود و می‌تواند جریمه‌های سنگینی برای کارخانه به دنبال داشته باشد؛ در حالی که ممکن است علت افزایش مصرف، کیفیت نامناسب سوخت تحویلی و وجود آب و ناخالصی در مازوت باشد.
تولیدکننده پاسخگوی کیفیت نامناسب سوخت نیست
الوندیان با اشاره به نقش نهادهای نظارتی در بررسی میزان مصرف گفت: در پایان سال، سازمان بهینه‌سازی و مدیریت انرژی میزان تولید و مصرف کارخانه را بررسی می‌کند و کاری ندارد که سوخت تحویلی در چه شرایطی بوده یا آیا آب و ناخالصی داخل آن وجود داشته است یا خیر.
وی تصریح کرد: در نهایت، این تولیدکننده است که باید پاسخگوی میزان مصرف باشد؛ یعنی شاخصی برای مصرف سوخت تعریف شده و اگر کارخانه بیش از آن میزان مصرف کرده باشد، این اضافه‌مصرف در ارزیابی‌ها لحاظ می‌شود.
دبیر انجمن سیمان خاطرنشان کرد: مشکل اینجاست که در محاسبات نهایی، شرایطی که باعث افزایش مصرف شده، از جمله کیفیت سوخت و وجود آب در مازوت، لزوماً به اندازه کافی مورد توجه قرار نمی‌گیرد و در نتیجه تولیدکننده بابت مسئله‌ای که بخشی از آن خارج از اختیارش بوده، متحمل هزینه و جریمه می‌شود.
الوندیان تأکید کرد: مازوت علاوه بر هزینه بالاتر نسبت به گاز، از نظر حمل، کیفیت، احتمال آلودگی و کنترل محموله نیز مشکلات بیشتری برای صنعت سیمان ایجاد می‌کند و این مسائل در نهایت هزینه‌های تولید را افزایش می‌دهد.
وی گفت: انتظار صنعت سیمان این است که در زنجیره تحویل مازوت، کنترل بیشتری صورت گیرد تا سوختی که از سوی وزارت نفت تحویل می‌شود، با همان کیفیت و مشخصات به کارخانه برسد و تولیدکننده تاوان مشکلاتی را که در مسیر حمل اتفاق می‌افتد، نپردازد./
