به گزارش آژانس رسانه ای انرژی مدیا (اکوپرس آریا)، در شرایطی که کاهش منابع آب زیرزمینی تهران به یکی از چالش‌های جدی پایتخت تبدیل شده، استفاده از منابع جایگزین برای آبیاری فضای سبز بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. مدیرعامل شرکت فاضلاب تهران نیز بر ضرورت جایگزینی پساب با آب زیرزمینی در آبیاری فضای سبز تأکید کرده است.
بهمن یارقلی، کارشناس محیط زیست و آب در گفت‌وگو با خبرنگار ما درباره ظرفیت استفاده از پساب در تهران گفت: در حال حاضر حدود یک و نیم میلیارد مترمکعب پساب تصفیه‌شده در کشور وجود دارد، اما آمار دقیق و یکپارچه‌ای از میزان مصرف این پساب در بخش‌های مختلف از جمله کشاورزی، صنعت و فضای سبز در دست نیست؛ چراکه بخشی از مصرف پساب به صورت غیررسمی انجام می‌شود.
وی با بیان اینکه بخش عمده پساب موجود در حال حاضر در بخش کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد، افزود: در برنامه وزارت نیرو، کاهش تخصیص پساب به کشاورزی و افزایش استفاده از آن در صنعت و سایر بخش‌ها مورد توجه قرار گرفته است؛ البته این موضوع مشروط به آن است که مصرف قبلی صنایع با پساب جایگزین شود و مصرف جدیدی برای منابع آبی ایجاد نشود.
این کارشناس محیط زیست درباره وضعیت استفاده از پساب در تهران نیز اظهار کرد: بخش عمده شبکه توزیع پساب در تهران تحت پوشش قرار گرفته، اما هنوز قسمت‌هایی از این شبکه تکمیل نشده است.
یارگلی با اشاره به استانداردهای مورد نیاز برای استفاده از پساب در فضای سبز گفت: استاندارد پساب مورد استفاده برای بخش‌های مختلف یکسان نیست. برای درختکاری در حاشیه شهرها محدودیت‌ها نسبتاً کمتر است، اما استفاده از پساب برای چمن‌کاری و پارک‌های داخل شهر نیازمند استانداردهای سخت‌گیرانه‌تری است؛ چراکه مردم و به‌ویژه کودکان ممکن است تماس مستقیم با فضای سبز داشته باشند.
وی ادامه داد: تصفیه‌خانه‌های تهران از نظر استانداردهای مورد نیاز ظرفیت لازم را دارند، اما باید به‌طور ویژه شاخص‌های بهداشتی و آلودگی‌های میکروبی کنترل شوند. این آلودگی‌ها با فرآیندهای تصفیه و ضدعفونی قابل کنترل هستند و از این نظر محدودیت فنی قابل توجهی وجود ندارد.
این کارشناس درباره تأثیر استفاده از پساب بر کاهش برداشت از آب‌های زیرزمینی تهران نیز گفت: هر میزان آبی که به شکل صحیح وارد چرخه مصرف فضای سبز یا صنعت شده و جایگزین برداشت از منابع زیرزمینی شود، به همان میزان می‌تواند از برداشت آب زیرزمینی جلوگیری کند و مانع تشدید افت سطح آبخوان‌ها شود.
یارقلی در ادامه با اشاره به وضعیت نامناسب فضای سبز تهران و برخی مناطق طبیعی اطراف پایتخت، تأکید کرد: پیش از توسعه استفاده از پساب، باید کیفیت تصفیه‌خانه‌ها ارتقا پیدا کند تا اطمینان حاصل شود پساب مورد استفاده، به‌ویژه در فضای سبز داخل شهر، استانداردهای بهداشتی لازم را رعایت می‌کند.
وی یکی دیگر از چالش‌های این طرح را متمرکز بودن تصفیه‌خانه‌ها دانست و توضیح داد: در بسیاری از شهرها، فاضلاب در تصفیه‌خانه‌های بزرگ و متمرکز تصفیه می‌شود و سپس برای استفاده در نقاط مختلف شهر باید دوباره پمپاژ و منتقل شود؛ در حالی که فضای سبز در سطح شهر پراکنده است.
این کارشناس محیط زیست افزود: حرکت به سمت تصفیه‌خانه‌های محلی و کوچک‌تر می‌تواند یکی از راهکارهای کاهش این مشکل باشد. همچنین استفاده از روان‌آب‌های سطح شهری، به‌ویژه پس از بارندگی‌های شدید، در صورت انجام فرآیندهای لازم تصفیه، می‌تواند بخشی از نیاز آبی فضای سبز را تأمین کند.
یارقلی درباره زمان مورد نیاز برای جایگزینی کامل پساب با آب زیرزمینی در فضای سبز تهران گفت: برای اجرای کامل این طرح باید یک نقشه راه پلکانی تدوین شود. می‌توان یک برنامه کوتاه‌مدت دو تا سه ساله، یک برنامه میان‌مدت پنج ساله و در نهایت یک افق حدود ۱۰ ساله برای پوشش کامل فضای سبز در نظر گرفت.
وی تاکید کرد: موفقیت این طرح به سیاست‌گذاری، تأمین اعتبار و همکاری دستگاه‌های مختلف وابسته است و اگر این هماهنگی ایجاد شود، می‌توان در یک بازه حدود ۱۰ ساله بخش عمده یا تمام نیاز فضای سبز را از پساب تصفیه‌شده و ایمن تأمین کرد؛ اقدامی که در صورت اجرای درست، می‌تواند فشار بر منابع آب زیرزمینی تهران را به شکل محسوسی کاهش دهد./
