به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، ناترازی انرژی در ایران در شرایطی به یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصادی و زیرساختی کشور تبدیل شده که برخورداری از ذخایر گسترده نفت و گاز، هنوز نتوانسته تضمین‌کننده توسعه متوازن ظرفیت تولید و تأمین پایدار انرژی باشد.
در همین زمینه، آیدین ختلان، مدیرعامل شرکت توسعه سرمایه انرژی دانا، در میزگرد تخصصی «اندیشکده سرمایه‌گذاری» با عنوان «ثروت انرژی داریم؛ چرا سرمایه‌گذاری نداریم؟» به بررسی ریشه‌های ناترازی انرژی و موانعی پرداخت که به گفته وی، مانع از تجمیع منابع مالی و جذب سرمایه برای توسعه زیرساخت‌های انرژی ایران شده‌اند.
این میزگرد، مسئله ناترازی را از زاویه تأمین مالی، محیط سرمایه‌گذاری و ساختارهای اقتصادی بررسی کرد؛ موضوعی که نشان می‌دهد حل بحران انرژی صرفاً با افزایش تولید یا تخصیص منابع مالی دولتی امکان‌پذیر نیست و به اصلاح سازوکارهای جذب سرمایه نیز نیاز دارد.
سرمایه‌های سرگردان در برابر زیرساخت‌های فرسوده انرژی
یکی از محورهای اصلی مطرح‌شده از سوی ختلان، فاصله میان ظرفیت اقتصادی ایران و توانایی کشور در تبدیل این ظرفیت به سرمایه‌گذاری مولد است. ایران با برخورداری از منابع قابل‌توجه انرژی، ظرفیت‌های متعددی برای توسعه میادین نفت و گاز، افزایش ظرفیت پالایش، توسعه نیروگاه‌ها و تکمیل زیرساخت‌های انتقال و توزیع دارد؛ با این حال، جذب منابع مالی متناسب با نیازهای این بخش با موانع متعددی روبه‌رو است.
در واقع، مسئله تنها کمبود منابع مالی نیست، بلکه چگونگی هدایت منابع موجود به سمت پروژه‌های زیربنایی و ایجاد شرایطی است که سرمایه‌گذاران بتوانند با اطمینان بیشتری وارد طرح‌های بلندمدت شوند.
قیمت‌گذاری دستوری و بی‌اعتمادی؛ دو مانع سرمایه‌گذاری
در این میزگرد، سایر کارشناسان حاضر نیز به ابعاد مختلف موانع سرمایه‌گذاری در صنعت انرژی پرداختند.
علی سنگینیان، مدیرعامل شرکت سهام خصوصی کیان، تثبیت دستوری قیمت انرژی را از عوامل ایجاد ناترازی دانست و تأکید کرد که چنین سیاستی با ارسال سیگنال‌های نادرست به تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، هم انگیزه سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد و هم زمینه افزایش مصرف را فراهم می‌کند.
فرشید شکرخدایی، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تأمین مالی اتاق بازرگانی ایران نیز تضعیف حقوق مالکیت بخش خصوصی و بدعهدی دولت را از عوامل کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران به پروژه‌های بلندمدت عنوان کرد.
همچنین محمد نظیفی، مدیرعامل شرکت بورس انرژی ایران، با اشاره به نوپا بودن بازار انرژی در کشور، بر ضرورت همراهی سیاست‌گذاران با سازوکارهای بازار و تقویت بسترهای تأمین مالی تأکید کرد.
ناترازی انرژی؛ هزینه تعلل در سرمایه‌گذاری
اهمیت این مباحث زمانی بیشتر مشخص می‌شود که ناترازی انرژی دیگر محدود به یک حامل یا یک فصل خاص نیست و بخش‌های مختلف اقتصاد را تحت تأثیر قرار داده است. محدودیت تأمین گاز صنایع، کاهش ظرفیت تولید برق، فشار بر شبکه سوخت‌رسانی و افزایش هزینه‌های تأمین انرژی، از پیامدهایی هستند که می‌توانند مستقیماً بر تولید صنعتی، صادرات و درآمد بنگاه‌های اقتصادی اثر بگذارند.
در چنین شرایطی، ادامه روند فعلی بدون اصلاح محیط سرمایه‌گذاری، می‌تواند فاصله میان ظرفیت بالقوه انرژی کشور و توان واقعی تولید و عرضه را افزایش دهد.
مسئله اساسی این است که توسعه صنعت انرژی به سرمایه‌گذاری‌های سنگین، بلندمدت و قابل پیش‌بینی نیاز دارد؛ در حالی که بی‌ثباتی مقررات، مداخلات دستوری و نبود اطمینان کافی نسبت به بازگشت سرمایه، ریسک ورود سرمایه‌گذاران را افزایش می‌دهد.
از این منظر، عبور از ناترازی انرژی مستلزم مجموعه‌ای از اصلاحات در سیاست‌گذاری، تأمین مالی، تنظیم‌گری و روابط دولت با بخش خصوصی است؛ اصلاحاتی که بدون ایجاد اعتماد و تضمین امنیت سرمایه‌گذاری، نمی‌توان انتظار داشت منابع مالی قابل‌توجهی به سمت زیرساخت‌های انرژی هدایت شود.
پرسش محوری این میزگرد نیز همین است: ایران با وجود برخورداری از ثروت عظیم انرژی، چگونه می‌تواند اعتماد سرمایه‌گذاران را بازگرداند و منابع مالی را به سمت توسعه زیرساخت‌هایی هدایت کند که تأمین پایدار انرژی کشور به آنها وابسته است؟/
