به گزارش برق مدیا، بندهای قبوض برق نشان می‌دهد، بسیاری از مشترکان هنوز اطلاع دقیقی از ماهیت این هزینه‌ها، نحوه محاسبه آن‌ها و خدماتی که در مقابل پرداخت این مبالغ دریافت می‌کنند، ندارند. همین موضوع موجب شده است که برخی از بندهای درج‌شده در قبوض برق به یکی از پرسش‌های پرتکرار افکار عمومی تبدیل شود؛ پرسش‌هایی که از چرایی دریافت هزینه سوخت نیروگاه‌ها تا جزئیات پوشش‌های بیمه‌ای و نحوه جبران خسارت‌ها را در برمی‌گیرد.
در چنین شرایطی، بررسی سازوکار این ردیف‌ها و میزان تاثیر آن‌ها بر مبلغ نهایی قبض برق از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بر اساس توضیحات ارائه‌شده از سوی مدیرکل دفتر مدیریت انرژی و برنامه ریزی امور مشتریان شرکت توانیر، بخشی از مبالغ دریافتی در قالب بیمه همگانی حوادث طبیعی برای جبران خسارات ناشی از حوادثی همچون زلزله، سیل، رانش زمین، طوفان و صاعقه اختصاص می‌یابد و بخشی دیگر نیز در قالب بیمه مشترکین برای پوشش خسارت‌های ناشی از آتش‌سوزی، انفجار و حوادث مرتبط با برق و گاز هزینه می‌شود.
از سوی دیگر، هزینه سوخت نیروگاه‌ها نیز به منظور شفاف‌سازی اجزای قیمت تمام‌شده برق به صورت ردیفی مستقل در قبوض درج شده است. همزمان با ابلاغ تعرفه‌های جدید برق و افزایش نرخ‌ها برای مشترکان پرمصرف، آگاهی از جزئیات این هزینه‌ها بیش از گذشته اهمیت یافته است.
در گفت‌وگوی «برق مدیا» با عبدالامیر یاقوتی، مدیرکل امور انرژی و مشتریان شرکت توانیر، این بندها مورد واکاوی قرار گرفت که در ادامه می‌خوانید.
جناب یاقوتی؛ یکی از مواردی که در قبوض برق درج می‌شود و برای مردم سوالاتی ایجاد کرده، «بیمه همگانی حوادث» است. این بیمه شامل چه مواردی می‌شود و میزان پرداختی آن به چه صورت است؟
در بحث بیمه همگانی، وظیفه صنعت برق صرفا درج این ردیف در قبوض است و مبالغ جمع‌آوری شده مستقیما در اختیار صندوق بیمه همگانی حوادث قرار می‌گیرد. این صندوق دارای هیات امنایی متشکل از وزرای کشور، اقتصاد و رئیس سازمان مدیریت بحران که مدیریت آن را برعهده دارد. هدف از تشکیل این صندوق که دستورالعمل اجرایی آن در سال ۱۳۹۹ ابلاغ شد، مشارکت مردم و دولت برای حمایت در زمان وقوع حوادث طبیعی است. طبق این سازوکار، ۹ مورد از حوادث طبیعی تحت پوشش قرار دارند که از آن جمله می‌توان به زمین‌لرزه، رانش زمین، طوفان‌های شدید، صاعقه، طوفان‌های شدید و ... اشاره کرد. در صورت وقوع خسارت در این مجموعه‌ها، با کمک سازمان مدیریت بحران، منطقه و مشترکین آسیب‌دیده شناسایی شده و کمک‌های بلاعوض به آن‌ها پرداخت می‌شود. مبالغ پرداختی در سال‌های گذشته حدود ۱۵۰ میلیون تومان به صورت بلاعوض بوده است.
نحوه محاسبه این ردیف در قبوض برق چگونه انجام می‌شود و سهم مردم و سهم دولت در آن بر چه اساسی تعیین شده است؟
در سال ۱۴۰۰ که این ردیف برای اولین بار در قبوض ظاهر شد، سهم مردم ۱۰ درصد و سهم دولت ۹۰ درصد بود و سقف غرامت پیش‌بینی شده هم حدود ۳۰ میلیون تومان تعیین شده بود. بر اساس قانون، سهم مردم هر سال افزایش یافته و سهم دولت کاهش می‌یابد، به طوری که در سال جاری این نسبت به صورت ۵۰-۵۰ تقسیم شده است. با افزایش سهم مشارکت، مبلغ غرامت نیز افزایش یافته و در حال حاضر به حدود ۱۸۰ میلیون تومان رسیده است. مشترکین برای کسب اطلاعات جامع‌تر، نحوه بارگذاری مدارک و پیگیری خسارت‌ها می‌توانند به سایت «صندوق بیمه همگانی حوادث طبیعی» مراجعه کنند.
سال گذشته چه میزان کمک از طریق این بند به خسارت دیدگان پرداخت شده است؟
مبالغ پرداختی در سال‌های گذشته به صورت کمک بلاعوض، در برخی موارد تا حدود ۱۵۰ میلیون تومان بوده است که این رقم بسته به نوع حادثه، میزان خسارت و تشخیص کارشناسی، متغیر بوده و با هدف حمایت از آسیب‌دیدگان حوادث طبیعی پرداخت شده است.
علاوه بر بیمه همگانی، ردیف دیگری تحت عنوان بیمه مشترکین نیز در قبوض وجود دارد. تفاوت این بیمه با مورد قبلی چیست و چه خسارت‌هایی را پوشش می‌دهد؟
ما بیمه دیگری مختص مشترکین داریم که مبلغ آن برای واحدهای مسکونی ماهیانه ۳۰۰ تومان و برای واحدهای تجاری ۳۰۰۰ تومان است. این بند بر اساس ماده ۱۲ قانون الحاق (۲) تنظیم مقررات مالی دولت اجرا می‌شود که مبلغ آن سالانه در قانون بودجه مشخص می‌شود. پوشش‌های این بیمه شامل خسارات ناشی از آتش‌سوزی، مسمومیت و انفجار در حوزه برق و گاز است.
این خسارت‌ها عمدتا مربوط به حوادثی است که در داخل محدوده مشترکین و به دلایلی غیر از شبکه برق (مانند بی‌احتیاطی یا اتصالی داخلی) رخ می‌دهد. شرکت برق در اینجا نقش جمع‌کننده وجوه را دارد و از طریق مناقصه، شرکت بیمه‌گر را انتخاب می‌کند تا در چارچوب قانون، خسارت‌ها را پرداخت کند.
در سنوات گذشته که تعداد حوادث کمتر بود، گاهی از این محل خسارت لوازم برقی آسیب‌دیده نیز پرداخت می‌شد، اما با افزایش هزینه‌ها و عدم رشد متناسب این مبالغ، در حال حاضر این بخش ضعیف‌تر شده است. سقف پرداختی‌ها بر اساس برآورد خسارت و موجودی صندوق تعیین می‌شود. برای درک ابعاد این موضوع، باید گفت که با حدود ۳۳ میلیون مشترک خانگی و ۵ میلیون مشترک تجاری، سالانه حدود ۳۲۰ میلیارد تومان منابع جمع‌آوری می‌شود که بین حدود ۲۰ هزار حادثه تقسیم می‌شود.
مردم نسبت به عدم تناسب مبالغ پرداختی بیمه با میزان خسارات وارده، به ویژه در مورد لوازم برقی، گلایه‌هایی دارند. پاسخ شما به این انتقادات چیست؟
باید توجه داشت که این مبالغ صرفا جنبه کمکی و حمایتی دارند. از آنجا که مبالغ جمع‌آوری شده محدود است، باید به گونه‌ای مدیریت شود که بین تمام مشترکین مشمول توزیع شود. برای مثال، اگر در یک حادثه آتش‌سوزی یک میلیارد تومان خسارت وارد شود، منابع این صندوق به تنهایی نمی‌تواند تمام آن را جبران کند و به طور متوسط مبالغی نظیر ۱۵۰ میلیون تومان پرداخت می‌شود. بهترین راهکار این است که مشترکین با استفاده از سیستم‌های حفاظتی مناسب، اصلاح سیستم ارت و عدم دستکاری فیوزها، از بروز چنین حوادث سنگینی پیشگیری کنند.
یکی دیگر از بندهای قبوض، «هزینه سوخت نیروگاه‌ها» است. علت درج این مبلغ به صورت جداگانه چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟
در این خصوص باید به این نکته اشاره کنم که قیمت نهایی برق از سه عامل تشکیل شده است که شامل هزینه سوخت اولیه (عمدتا گاز)، هزینه تبدیل انرژی در نیروگاه و هزینه انتقال و توزیع می‌شود. هزینه تولید و انتقال در نرخ پایه برق که در تعرفه‌ها می‌بینید لحاظ شده است، اما هزینه سوخت به دلیل الزامات قانون بودجه و لزوم شفافیت در حساب‌های مالی، به صورت ردیفی جداگانه درج می‌شود.
میزان این مبلغ به حجم مصرف وابسته است. به طور متوسط هر مترمکعب گاز در نیروگاه‌ها به ۴ کیلووات ساعت برق تبدیل می‌شود. سال گذشته قیمت هر مترمکعب گاز نیروگاهی ۱۸۰ تومان بود که با تقسیم بر ۴، هزینه سوخت به ازای هر کیلووات ساعت حدود ۵۰ تومان برآورد می‌شود. البته این رقم برای مشترکین زیر الگوی مصرف با تخفیف همراه است و حدود ۸ تا ۱۰ تومان محاسبه می‌شود، اما برای مشترکین پرمصرف و سایر مصارف، این رقم افزایش می‌یابد.
یکی از نکاتی که مطرح می‌شود این است که در سال جاری تعرفه‌های برق چه تغییری داشته است و قبوض مشترکین چگونه تحت تاثیر قرار می‌گیرد؟
تعرفه‌های جدید از ابتدای اردیبهشت ماه ابلاغ شده است. میزان افزایش قیمت کاملا به پله مصرف مشترکین بستگی دارد. برای مشترکین کم‌مصرف که زیر الگو هستند، نرخ انرژی بسیار پایین است (حدود ۱۵ تومان برای هر کیلووات ساعت در ماه‌های غیرگرم)، اما با ورود به پله‌های بالاتر، نرخ‌ها به شدت افزایش می‌یابد.
در پله‌های نهایی، نرخ هر کیلووات ساعت به حدود هفت هزار و 400 تومان رسیده است، در حالی که سال گذشته این رقم حدود پنج هزار تومان بود. بنابراین، میزان افزایش هزینه در قبوض می‌تواند از ۲۰ تومان تا ۲۴۰۰ تومان به ازای هر کیلووات ساعت متغیر باشد. یک قبض معمولی برای مشترک زیر الگو با احتساب عوارض ۱۰ درصدی (برای توسعه برق روستایی و تجدیدپذیر)، مالیات بر ارزش افزوده و هزینه سوخت و بیمه، ماهانه حدود ۵۰ هزار تومان و برای یک دوره دو ماهه حدود ۱۰۰ هزار تومان خواهد بود که این رقم با توجه به مصرف برق متعیر خواهد بود. توصیه اکید ما به مشترکین، مدیریت مصرف برای جلوگیری از ورود به پله‌های پرمصرف و مواجهه با مبالغ سنگین در قبوض است.
