همایون ابراهیمی، دبیر و عضو هیئت‌مدیره سندیکای شرکت‌های تأسیساتی و صنعتی ایران، در گفت‌وگو با انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، با تأکید بر اینکه استفاده از پمپ و مخزن ذخیره آب را نمی‌توان راهکاری اساسی برای عبور از بحران کم‌آبی دانست، گفت: این تجهیزات در بهترین حالت می‌توانند برای مدتی محدود، دسترسی مصرف‌کنندگان به آب را بهبود دهند؛ در حالی که مسئله اصلی، فاصله میان منابع موجود و میزان مصرف، فرسودگی شبکه‌های توزیع، هدررفت آب و ضعف در بازچرخانی و استفاده مجدد از منابع آبی است.
پمپ و مخزن، راه‌حل بحران نیست
ابراهیمی با اشاره به اینکه افزایش تقاضا برای خرید تجهیزات مرتبط با تأمین آب می‌تواند زمینه گسترش فعالیت‌های بازاریابی در این حوزه را فراهم کند، افزود: این تجهیزات به‌خودی‌خود قادر به جبران کمبود منابع آبی نیستند.
به گفته او، زمانی که میزان ورودی آب کمتر از خروجی و میزان مصرف باشد، استفاده از پمپ یا مخزن نمی‌تواند این شکاف را برطرف کند و صرفاً امکان مدیریت محدود آب موجود را فراهم می‌سازد.
او ادامه داد: ممکن است خانوارها با نصب مخزن و پمپ بتوانند در ساعات افت فشار یا هنگام قطعی آب، برای مدتی از ذخیره خود استفاده کنند؛ اما این وضعیت به معنای افزایش منابع آبی یا رفع مشکل کم‌آبی نیست، چراکه آب مورد استفاده همچنان از همان شبکه تأمین می‌شود و اگر میزان مصرف از ظرفیت منابع و شبکه بیشتر باشد، ذخیره موجود نیز پس از مدتی به پایان خواهد رسید.
وی با تأکید بر اینکه این راهکارها بیشتر نقش مُسکن دارند، معتقد است تمرکز بر خرید تجهیزات خانگی نباید سیاست‌گذاران را از ضرورت اصلاح زیرساخت‌های اصلی غافل کند.
از نگاه او، بحران آب با افزایش تجهیزات مصرف‌کنندگان نهایی حل نمی‌شود، بلکه باید مجموعه عوامل مؤثر بر کمبود و هدررفت آب، از شبکه توزیع شهری گرفته تا نحوه مصرف در بخش‌های مختلف، مورد توجه قرار گیرد.
تناقض در توصیه به کاهش فشار و نصب پمپ
به گفته او، در شرایطی که مخزن با فشار موجود در شبکه پر می‌شود، مصرف‌کننده می‌تواند هنگام افت فشار یا قطع جریان آب، با استفاده از پمپ، آب ذخیره‌شده را با فشار مناسب‌تری در ساختمان به جریان بیندازد.
وی تأکید کرد: بنابراین، کارکرد اصلی این تجهیزات در چنین شرایطی، دسترسی به ذخیره موجود است، نه تولید آب بیشتر یا افزایش منابع شبکه. در حقیقت، مخزن تنها تا زمانی پاسخ‌گوست که آب ذخیره‌شده در آن وجود داشته باشد و در صورت تداوم کمبود یا کاهش امکان پرشدن مخزن، مشکل دوباره بروز خواهد کرد.
او تصریح کرد: از این رو، حتی اگر نصب پمپ و مخزن بتواند بخشی از مشکلات روزمره خانوارها را کاهش دهد، نباید آن را جایگزین سیاست‌های پایدار مدیریت مصرف و توسعه زیرساخت‌ها دانست.
بحران آب با مدیریت کمبود حل نمی‌شود
ابراهیمی با اشاره به اینکه حتی در صورت وقوع ترسالی نیز کمبود آب می‌تواند ادامه داشته باشد، معتقد است مسئله اصلی تنها میزان بارش نیست، بلکه میزان مصرف، ظرفیت زیرساخت‌ها و نحوه مدیریت منابع نیز در شکل‌گیری بحران نقش دارند.
به گفته او، وقتی میزان تقاضا و مصرف از منابع قابل اتکا بیشتر باشد، افزایش بارش به‌تنهایی نمی‌تواند مشکل را به‌طور پایدار برطرف کند. در چنین شرایطی، کاهش فشار شبکه، استفاده از مخازن ذخیره یا سایر اقدامات کوتاه‌مدت ممکن است در مقاطع زمانی مشخص به مدیریت شرایط کمک کند، اما تا زمانی که عوامل اصلی کمبود برطرف نشده‌اند، این اقدامات راه‌حل نهایی نخواهند بود.
او با انتقاد از رویکردی که در آن به‌جای اصلاح زیرساخت‌ها، عمدتاً بر توزیع منابع محدود و مدیریت موقت کمبود تمرکز می‌شود، می‌گوید در حوزه آب و انرژی بارها شاهد اقداماتی بوده‌ایم که به‌جای کاهش مصرف و جلوگیری از اتلاف، صرفاً تلاش می‌کنند منابع موجود را میان مصرف‌کنندگان توزیع کنند.
بازار داغ تجهیزات آبرسانی
او ادامه داد: در شرایطی که افت فشار آب و نگرانی از قطعی‌های احتمالی، خانوارها را به فکر تأمین تجهیزات ذخیره و پمپاژ آب می‌اندازد، افزایش تقاضا برای این محصولات می‌تواند زمینه گسترش بازار آنها را فراهم کند.
وی اضافه کرد: با این حال، افزایش فروش تجهیزات لزوماً به معنای حل مسئله کم‌آبی نیست و باید میان پاسخ‌گویی به نیاز کوتاه‌مدت مصرف‌کنندگان و حل ریشه‌ای بحران تفاوت قائل شد.
ابهام در رفع کم‌آبی با پمپ و مخزن آب
ابراهیمی معتقد است بازار ممکن است در واکنش به افزایش تقاضا گسترش پیدا کند، اما این روند نباید به‌عنوان راهکاری برای عبور از بحران معرفی شود.
از نظر او، زمانی که مصرف‌کنندگان برای جبران افت فشار یا مقابله با قطعی آب به خرید تجهیزات روی می‌آورند، در واقع در حال مدیریت محدودیت دسترسی به منابع موجود هستند؛ محدودیتی که با پایان یافتن ذخیره مخزن یا تداوم کمبود، دوباره خود را نشان می‌دهد.
ابراهیمی یادآور شد: از این نظر، گسترش بازار پمپ و مخزن آب، حتی اگر برای برخی خانوارها امکان دسترسی موقت به آب را فراهم کند، نمی‌تواند جایگزین سیاست‌های اصولی در حوزه مدیریت منابع شود.
وی خاطرنشان کرد: همچنین افزایش تقاضا برای این تجهیزات، به‌خودی‌خود دلیلی بر وجود تخلف یا شکل‌گیری بازار سیاه نیست؛ اما ضرورت نظارت بر بازار، شفافیت قیمت‌ها و جلوگیری از سوءاستفاده احتمالی از نگرانی شهروندان را برجسته می‌کند.
مدیریت مقطعی، چالش کم‌آبی را حل نمی‌کند
به گفته این کارشناس، تغییر رویکرد از مدیریت روزمره کمبود به اصلاح ساختاری در حوزه آب ضروری است، چراکه کاهش فشار شبکه و استفاده از مخازن ذخیره ممکن است در شرایط اضطراری به شهروندان کمک کند.
او یادآور شد: اما اگر هم‌زمان برای اصلاح شبکه‌های فرسوده، جلوگیری از هدررفت، توسعه بازچرخانی آب، بهینه‌سازی مصرف و حفاظت از منابع زیرزمینی اقدام نشود، بحران همچنان پابرجا خواهد ماند.
دبیر سندیکای شرکت‌های تأسیساتی و صنعتی ایران توضیح داد: مسئله اصلی این است که نباید مسئولیت عبور از بحران آب را به خرید تجهیزات توسط مصرف‌کنندگان تقلیل داد.
وی افزود: پمپ و مخزن می‌توانند ابزارهایی برای مدیریت محدودیت باشند، اما راهکار پایدار زمانی شکل می‌گیرد که آب کمتری هدر برود، منابع موجود با بهره‌وری بیشتری مصرف شوند و زیرساخت‌هایی ایجاد شود که امکان تأمین مطمئن آب را بدون اتکای دائمی به راه‌حل‌های موقت فراهم کنند./
