به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، حمید بورد، سرپرست وزارت نفت ایران، چهارم آبان در بیست‌وهشتمین نشست وزارتی مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF) در مسکو شرکت و در حاشیه آن با سعد بن شریده الکعبی، وزیر انرژی قطر، و خلیفه رجب عبدالصادق، وزیر نفت و گاز لیبی، دیدار کرد. در این گفت‌وگوها بر توسعه روابط انرژی و همکاری بیشتر میان تولیدکنندگان تأکید شد.
نشست مسکو در شرایطی برگزار شد که کشورهای صادرکننده برای پاسخ‌گویی به تقاضای آینده گاز، به سرمایه‌گذاری در تولید و زیرساخت‌ها نیاز دارند. سرپرست وزارت نفت ایران نیز در سخنرانی خود بر امنیت عرضه، حفاظت از زیرساخت‌های انرژی و ضرورت سرمایه‌گذاری تأکید کرد. او همچنین پیشنهاد داد مجمع، تدوین نقشه راهی برای افزایش سهم گاز طبیعی در سبد انرژی جهان به ۳۰ درصد را بررسی کند.
بورد در حاشیه نشست از ارائه پیشنهادهایی برای سرمایه‌گذاری مشترک، انتقال فناوری و تبادل تجربیات میان اعضای مجمع نیز خبر داد و گفت این پیشنهادها با استقبال روبه‌رو شده‌اند. با این حال، جزئیاتی درباره توافق یا پروژه مشخصی در نتیجه این گفت‌وگوها اعلام نشده است.
رشد بازار جهانی گاز چه فرصتی برای ایران دارد؟
بر اساس چشم‌انداز جهانی گاز ۲۰۵۵ مجمع کشورهای صادرکننده گاز، سهم گاز طبیعی در سبد انرژی جهان تا آن سال به حدود ۲۶ درصد خواهد رسید. هدف ۳۰ درصدی پیشنهادی ایران از این پیش‌بینی فراتر می‌رود و تحقق آن به افزایش تولید، توسعه زیرساخت‌ها و سرمایه‌گذاری در صنعت گاز نیاز دارد.
افزایش سهم گاز در مصرف انرژی جهان می‌تواند بازار بزرگ‌تری برای تولیدکنندگان ایجاد کند، اما برخورداری از منابع گازی به‌تنهایی تضمین‌کننده حضور در این بازار نیست. کشورهایی که ظرفیت تولید و زیرساخت صادراتی مناسبی دارند، امکان بیشتری برای پاسخ‌گویی به تقاضای جدید خواهند داشت.
تفاوت ایران و قطر، نمونه روشنی از این وضعیت است. دو کشور از میدان مشترک پارس جنوبی و گنبد شمالی بهره‌برداری می‌کنند، اما قطر با سرمایه‌گذاری گسترده در صنعت گاز طبیعی مایع (LNG)، توانسته به بازارهای دوردست دسترسی پیدا کند. ایران در مقابل، عمدتاً از طریق خطوط لوله به کشورهای همسایه گاز صادر می‌کند و بخش بزرگی از تولید آن به مصرف داخلی اختصاص دارد.
رایزنی با قطر از این جهت اهمیت دارد که دو کشور با وجود منابع مشترک، تجربه متفاوتی در توسعه صنعت گاز دارند. این دیدار در ادامه گفت‌وگوهای پیشین دو کشور درباره همکاری‌های انرژی در دوحه انجام شد و می‌تواند زمینه بررسی همکاری‌های فنی و توسعه‌ای را فراهم کند.
برای ایران، استفاده از فرصت رشد بازار جهانی به سرمایه‌گذاری در توسعه میدان‌ها و افزایش توان عرضه نیز بستگی دارد. محدودیت‌های تأمین مالی و افزایش مصرف داخلی، به‌ویژه در فصل سرد، از عواملی هستند که برنامه‌ریزی برای صادرات بیشتر را دشوار می‌کنند.
چالش‌های ایجاد بازار مشترک گاز
ایران پیش از نشست مسکو، بررسی ایجاد بازار مشترک و هماهنگی بیشتر میان صادرکنندگان را نیز از موضوعات موردنظر خود اعلام کرده بود. این پیشنهاد می‌تواند زمینه گفت‌وگو درباره گسترش مبادلات گازی را فراهم کند، اما هنوز مشخص نیست چنین بازاری با چه سازوکاری و میان کدام کشورها شکل خواهد گرفت.
بازار گاز وابستگی زیادی به مسیرهای انتقال و قراردادهای فروش دارد. تفاوت زیرساخت‌ها، هزینه انتقال و شرایط قراردادها باعث می‌شود ایجاد چارچوب مشترک تجاری میان صادرکنندگان، به توافق‌های فنی و اقتصادی مشخصی نیاز داشته باشد.
مجمع کشورهای صادرکننده گاز نیز برخلاف اوپک، نظام سهمیه‌بندی تولید ندارد. اعضای آن حدود ۷۰ درصد ذخایر اثبات‌شده گاز طبیعی جهان و ۴۲ درصد صادرات جهانی را در اختیار دارند، اما فعالیت مجمع بیشتر بر بررسی تحولات بازار، تبادل اطلاعات و توسعه همکاری متمرکز است. بنابراین، طرح بازار مشترک را نباید به معنای تصمیم اعضا برای مدیریت مشترک تولید یا قیمت گاز دانست.
رایزنی با لیبی نیز بخشی از گفت‌وگوهای ایران با دیگر تولیدکنندگان انرژی در حاشیه نشست بود. این دیدار علاوه بر همکاری‌های انرژی، موضوعات مشترک در اوپک و تحولات بازار نفت را در بر گرفت و نشان داد گفت‌وگوهای ایران در مسکو به صنعت گاز محدود نبوده است.
پیشنهادهای ایران در مسکو، از ایجاد بازار مشترک تا سرمایه‌گذاری و انتقال فناوری، زمینه‌هایی برای گسترش همکاری با دیگر تولیدکنندگان مطرح کرده‌اند. با وجود استقبال اولیه‌ای که سرپرست وزارت نفت از آن خبر داده، هنوز موضع مشخص اعضا درباره بازار مشترک یا توافق اجرایی تازه‌ای از دیدارهای ایران با قطر و لیبی اعلام نشده است؛ از این رو، میزان پیشرفت این رایزنی‌ها را باید در تصمیم‌های بعدی مجمع و شکل‌گیری پروژه‌های مشترک دنبال کرد./
