به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، ماجرای تازه از اظهارات اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، در گفتوگویی درباره وضعیت تأمین و توزیع بنزین آغاز شد؛ جایی که او از محدودیتهای موجود در تأمین سوخت، جمعآوری کارتهای سوخت جایگاهها در برخی استانها و ضرورت مدیریت مصرف سخن گفت و به مردم توصیه کرد برای سفرهای خود از قبل برنامهریزی کنند و سهمیه بنزینشان را ذخیره نگه دارند.
سقاب اصفهانی حتی با اشاره به تغییر شرایط سوختگیری، این موضوع را مطرح کرد که مردم دیگر نمیتوانند مانند گذشته بدون برنامهریزی سفر کنند و در طول مسیر، هر زمان که نیاز داشتند از کارت آزاد جایگاهها استفاده کنند.
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که بنزین از حساسترین موضوعات اقتصادی و معیشتی کشور به شمار میرود و هرگونه خبر درباره محدودیت مصرف، تغییر سهمیه یا افزایش قیمت آن، بهسرعت بر رفتار اقتصادی و روانی جامعه تأثیر میگذارد.
خشم افکار عمومی از اظهارات سقاب اصفهانی
واکنشها به سخنان رئیس سازمان بهینهسازی انرژی بسیار فراتر از انتقادهای معمول رسانهای بود. در شبکههای اجتماعی، کاربران با انتقاد از ادبیات و محتوای این اظهارات، نسبت به انتقال نگرانی تأمین بنزین به مردم و تبدیل برنامهریزی برای سفر به یک دغدغه جدید معیشتی اعتراض کردند.
بسیاری از شهروندان نیز این پرسش را مطرح کردند که چرا به جای حل مشکلات تأمین و توزیع سوخت، باید مردم نگران دسترسی به بنزین و حتی برنامهریزی چندماهه برای سفرهای ضروری خود باشند؟
بازتاب این موضوع در رسانهها نیز عمدتاً با انتقادهای تند همراه شد. روزنامه اطلاعات با انتقاد از نگاه مطرحشده در این اظهارات، بر ضرورت درک شرایط زندگی مردم تأکید کرد. روزنامه شرق نیز با انتقاد از تکرار مصاحبههای جنجالی سقاب اصفهانی، خواستار کاهش اظهارنظرهای او شد. روزنامه خراسان نیز در واکنشی تند، خواستار بررسی نقش مشاوران رئیس سازمان بهینهسازی انرژی از سوی نهادهای نظارتی و امنیتی شد.
در مجلس نیز احمد فاطمی، نماینده بابل، از اظهارات سقاب اصفهانی و محمدجعفر قائمپناه انتقاد کرد و گفت این مسئولان به جای بازی با روح و روان مردم باید سکوت کنند.
مجموع این واکنشها از شکلگیری خشم و نارضایتی گسترده در افکار عمومی حکایت دارد؛ بهگونهای که بازتاب غالب اظهارات سقاب اصفهانی در فضای رسانهای و اجتماعی، نه همراهی با ضرورت مدیریت مصرف، بلکه اعتراض به نحوه طرح موضوع و نگرانیآفرینی برای مردم بود.
تلاش دولت برای آرام کردن فضای بنزینی
با بالا گرفتن واکنشها، مقامهای دولتی وارد میدان شدند تا پیامدهای اظهارات سقاب اصفهانی را اصلاح و نگرانیهای ایجادشده درباره آینده تأمین بنزین را کاهش دهند.
در نخستین واکنش مهم، محمدصادق عظیمیفر، معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، اعلام کرد دولت تاکنون تصمیم جدیدی درباره بنزین اتخاذ نکرده است.
وی تأکید کرد هرگونه تصمیم احتمالی در این حوزه، پیش از اجرا بررسی و با مردم در میان گذاشته خواهد شد تا پس از دریافت بازخوردهای عمومی عملیاتی شود.
عظیمیفر همچنین تصریح کرد که در حال حاضر برنامهای برای تسری طرح محدودسازی کارت سوخت جایگاهها به سراسر کشور وجود ندارد و اقدامات انجامشده عمدتاً به استانهای مرزی و مستعد قاچاق مربوط است.
این اظهارات عملاً در جهت کاهش نگرانیهایی بود که پس از صحبتهای سقاب اصفهانی درباره محدودیتهای احتمالی تأمین و توزیع بنزین ایجاد شده بود.
اما واکنش مهمتر از سوی محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، مطرح شد. عارف با تأکید بر ضرورت وحدت رویه در اطلاعرسانی دولت، به مسئولان تذکر داد که درباره تصمیمات نهایینشده اظهارنظر نکنند.
وی تصریح کرد تصمیمات دولت درباره بنزین و فرآوردههای نفتی باید از طریق فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، یا محمدصادق عظیمیفر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، اعلام شود.
عارف همچنین تأکید کرد موضوعاتی که در جلسات کارشناسی و کارگروهها مطرح میشوند، لزوماً تصمیم نهایی دولت نیستند و مسئولان نباید پیشنهادها و سناریوهای بررسینشده را بهعنوان سیاست قطعی دولت در معرض افکار عمومی قرار دهند.
این تذکر را میتوان یکی از صریحترین واکنشهای مدیریتی دولت به چندصدایی در موضوع بنزین دانست؛ موضوعی که نشان داد اظهارنظرهای خارج از چارچوب اطلاعرسانی دولت تا چه اندازه میتواند برای کابینه هزینهساز باشد.
انتقاد مشاور قالیباف؛ زنگ خطر برای آینده مدیریتی سقاب
در تازهترین تحول این پرونده، مهدی محمدی، مشاور راهبردی رئیس مجلس شورای اسلامی، نیز به موضوع بنزین واکنش نشان داد؛ واکنشی که از نظر ادبیات و سطح انتقاد، قابل توجه است.
محمدی در یادداشتی با عنوان «بنزین؛ یک تصمیم اقتصادی با پیامدهای اجتماعی و امنیتی» تأکید کرد که بنزین مستقیماً با حملونقل، هزینه زندگی و انتظارات تورمی مردم ارتباط دارد و هرگونه تغییر ناگهانی و بدون توضیح کافی میتواند فشار روانی و اقتصادی جامعه را افزایش دهد.
او در بخش مهمی از این یادداشت تصریح کرد: «کسی که در این حوزهها تصمیم میگیرد، باید درک امنیتی داشته باشد و کسانی که چنین درکی ندارند، صلاحیت مدیریت امور را ندارند.»
مشاور راهبردی رئیس مجلس همچنین بر ضرورت توضیح شفاف شرایط برای مردم، پرهیز از غافلگیر کردن جامعه، توجه به آثار معیشتی تصمیمات و سنجش پیامدهای امنیتی سیاستهای اقتصادی تأکید کرد.
اگرچه محمدی در این یادداشت نامی از سقاب اصفهانی نبرده است، اما طرح مشخص موضوع بنزین و زیر سؤال بردن صلاحیت مدیریتی افرادی که فاقد درک امنیتی از پیامدهای تصمیمات خود هستند، در فضای انتقادات اخیر از رئیس سازمان بهینهسازی انرژی، معنای قابل توجهی پیدا میکند.
آیا سقاب اصفهانی در آستانه جابهجایی است؟
همزمان با افزایش انتقادها، گمانهزنیها درباره آینده مدیریتی سقاب اصفهانی نیز شدت گرفته است.
خبرگزاری ایسکانیوز امروز در گزارشی به نقل از یک منبع آگاه از احتمال برکناری قریبالوقوع رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی خبر داده و مدعی شده است که در صورت تغییر او، نام محسن پاکنژاد، وزیر سابق نفت، بهعنوان یکی از گزینههای احتمالی جانشینی مطرح شده است.
این خبر در شرایطی منتشر میشود که سقاب اصفهانی طی ماههای گذشته نیز به دلیل برخی اظهارنظرهای مرتبط با سیاستهای بنزینی و شیوه مدیریت ناترازی انرژی با انتقادهایی مواجه بوده است.
البته تاکنون خبر رسمی درباره برکناری سقاب اصفهانی یا انتصاب جانشین او منتشر نشده و طرح نام پاکنژاد نیز در حد گمانهزنی رسانهای و شنیدههای منتشرشده از سوی ایسکانیوز است. با این حال، کنار هم قرار گرفتن انتقادهای رسانهای، تذکر معاون اول رئیسجمهور، واکنش رئیس مجلس و موضع اخیر مشاور راهبردی قالیباف، احتمال تغییر در مدیریت این سازمان را به موضوعی قابل توجه تبدیل کرده است.
بنزین؛ موضوعی برای آزمون مسئولیتپذیری مدیران
فارغ از اینکه سرانجام چه تصمیمی درباره ادامه فعالیت سقاب اصفهانی گرفته خواهد شد، ماجرای اخیر بار دیگر یک واقعیت مهم را یادآوری کرد: بنزین صرفاً یک موضوع فنی یا اقتصادی نیست، بلکه مستقیماً با زندگی روزمره، معیشت، آرامش روانی و اعتماد عمومی ارتباط دارد.
در چنین شرایطی، مسئولان باید بیش از هر حوزه دیگری مراقب ادبیات و محتوای اظهارات خود باشند. نمیتوان از یک سو بر ضرورت حفظ آرامش جامعه تأکید کرد و از سوی دیگر، با بیان سناریوهای مبهم و تصمیمات نهایینشده، نگرانی و خشم مردم را افزایش داد.
مدیریت ناترازی انرژی قطعاً نیازمند تصمیمات کارشناسی، اصلاح الگوی مصرف و اطلاعرسانی شفاف است؛ اما این اقدامات باید با هماهنگی کامل دستگاههای مسئول و در چارچوب سیاستهای قطعی دولت انجام شود.
به نظر میرسد پس از حواشی اخیر، بهترین راهکار برای جلوگیری از تکرار چنین اتفاقاتی، پایبندی همه مسئولان به همان سازوکاری است که محمدرضا عارف بر آن تأکید کرده است؛ یعنی از این پس فقط سخنگوی دولت درباره سیاستهای بنزینی و محمدصادق عظیمیفر درباره مسائل فنی و اجرایی بنزین اظهارنظر کنند.
مردم به اندازه کافی با مشکلات اقتصادی و معیشتی دستوپنجه نرم میکنند و نیازی نیست هر چند روز یکبار با اظهارات متفاوت مسئولان درباره بنزین، با نگرانی تازهای روبهرو شوند. مسئولیت مدیران فقط تصمیمگیری نیست؛ مراقبت از اعتماد عمومی و پرهیز از ایجاد التهاب در جامعه نیز بخشی جداییناپذیر از مسئولیت آنهاست./
