به گزارش انرژی مدیا، تحولات بازارهای جهانی انرژی طی دهه‌های گذشته و ارتقای جایگاه گاز طبیعی به‌عنوان سوختی پاک‌تر و راهبردی در دوره گذار انرژی، انگیزه‌بخش ایجاد نهادی بین‌المللی برای همگرایی دارندگان منابع گازی جهان شد؛ ابتکاری راهبردی که از اواخر دهه ۱۳۷۰ با پیگیری دیپلماتیک ایران آغاز شد و با مشارکت قدرت‌های بزرگ گازی همچون روسیه و قطر به بار نشست.
ایده تأسیس تشکیلاتی برای هماهنگی صادرکنندگان گاز نخستین بار از سوی جمهوری اسلامی ایران مطرح شد و پس از مذاکرات کلیدی با مقامات مسکو و دوحه، زمینه شکل‌گیری مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF) را فراهم ساخت. تهران در اسفند ۱۳۷۹ و اردیبهشت ۱۳۸۰ میزبان نخستین نشست‌های کارشناسی و وزارتی این مجمع بود؛ گام‌هایی که بنای اولیه همگرایی ۱۰ کشور صاحب منابع گازی را پایه‌گذاری کرد.
برخلاف برداشت‌های عمومی، جی‌ئی‌سی‌اف از آغاز به‌دنبال کپی‌برداری صلب از سازمان اوپک نبود. منطقه‌ای بودن زنجیره تأمین گاز، اتکای تاریخی به خطوط لوله، قراردادهای بلندمدت ال‌ان‌جی (LNG) و پیچیدگی‌های سازوکار قیمت‌گذاری موجب شد این مجمع به‌جای تعیین سهمیه تولید و کنترل مستقیم قیمت، رویکرد هماهنگی سیاستی، تبادل فناوری و ثبات‌بخشی به بازارهای بین‌المللی را در پیش بگیرد.
این مجمع تا سال ۲۰۰۸ بدون ساختار حقوقی الزام‌آور فعالیت می‌کرد تا از حساسیت‌های ژئوپلیتیک بلوک مصرف‌کنندگان غربی کاسته شود. در نهایت، با ارائه پیش‌نویس اساسنامه از سوی کارشناسان وزارت نفت ایران، مقر دبیرخانه دائمی در دوحه تعیین و سازوکار حقوقی آن تثبیت شد. از آن زمان تاکنون، هفت نشست در سطح سران برگزار شده و محورهایی نظیر دفاع از حاکمیت ملی بر منابع، رد تحریم‌های یک‌جانبه و ترویج قراردادهای بلندمدت در بیانیه‌های آن انعکاس یافته است.
در آستانه هشتمین نشست سران در مسکو، ایران به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین دارندگان ذخایر گاز جهان، پیشنهادهایی نظیر توسعه سوآپ و تجارت مشترک گاز، صیانت از زیرساخت‌های حیاتی انرژی در برابر بحران‌های ژئوپلیتیک و هم‌افزایی برای مقابله با تحریم‌های یک‌جانبه را دنبال می‌کند؛ فرصتی کلیدی که می‌تواند دیپلماسی انرژی کشور را در سطوح عالی بین‌المللی تقویت کند./
