به گزارش انرژی مدیا (آریا اکوپرس)، آژانس بینالمللی انرژی در تازهترین گزارش خود پیشبینی کرده است تقاضای جهانی گاز در سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۵ درصد کاهش یابد. این نهاد در گزارش سهماهه سوم، افت تقاضا را حدود ۲۰ میلیارد مترمکعب برآورد کرده بود، اما اکنون انتظار دارد مصرف جهانی گاز نسبت به سال گذشته ۶۵ میلیارد مترمکعب کمتر شود.
حدود ۹۰ درصد این کاهش به بخشهای تولید برق، انرژی و صنعت مربوط میشود. بخشی از آن حاصل افزایش تولید برق تجدیدپذیر است، اما گرانی گاز نیز باعث شده برخی نیروگاهها سوخت خود را تغییر دهند و تعدادی از صنایع انرژیبر فعالیتشان را محدود کنند. به همین دلیل، نمیتوان کاهش تقاضا را صرفاً نشانه مصرف بهینهتر انرژی دانست.
گرانی گاز و کاهش تولید صنایع انرژیبر
صنعت کود شیمیایی از بخشهایی است که افزایش قیمت گاز مستقیماً بر هزینه تولید آن اثر میگذارد. گاز طبیعی در تولید آمونیاک و کودهای نیتروژنی هم سوخت است و هم ماده اولیه. افزایش قیمت آن میتواند حاشیه سود تولیدکنندگان را کاهش دهد و حتی ادامه فعالیت برخی واحدها را غیراقتصادی کند.
در اروپا، شماری از تولیدکنندگان کود شیمیایی طی سال ۲۰۲۶ ظرفیت تولید خود را کاهش داده یا بخشی از خطوط تولید را متوقف کردهاند. کاهش فعالیت این کارخانهها مصرف گاز را پایین میآورد، اما همزمان عرضه محصولات آنها نیز کمتر میشود.
آثار این وضعیت ممکن است به بخش کشاورزی هم برسد. محدود شدن تولید کود، در صورت جبران نشدن از طریق واردات یا افزایش تولید سایر کارخانهها، میتواند قیمت این نهاده را بالا ببرد و هزینه تولید محصولات کشاورزی را افزایش دهد.
قیمت اوره نیز در ماههای نخست سال ۲۰۲۶ افزایش شدیدی داشته و تولید کود در برخی کشورها با اختلال مواجه شده است. البته بخشی از این افزایش قیمت به مشکلات عرضه و تجارت مربوط بوده و نمیتوان تمام آن را نتیجه گرانی گاز دانست.
جایگزینی گاز با زغالسنگ در نیروگاههای آسیا
افزایش قیمت LNG در بازار آسیا باعث شده استفاده از زغالسنگ در برخی نیروگاهها صرفه اقتصادی بیشتری پیدا کند. در این حالت، نیروگاه بدون آنکه لزوماً برق کمتری تولید کند، مصرف گاز خود را کاهش میدهد. چنین تغییری ممکن است هزینه سوخت نیروگاه را پایین بیاورد، اما معمولاً با انتشار بیشتر دیاکسیدکربن همراه است؛ بنابراین بخشی از افت تقاضای گاز در آسیا ناشی از تغییر ترکیب سوخت است، نه کاهش نیاز به انرژی.
آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی کرده است تقاضای گاز منطقه آسیا و اقیانوسیه در سال جاری میلادی حدود ۱.۵ درصد کاهش یابد. در اروپا نیز افت سهدرصدی مصرف انتظار میرود. افزایش تولید برق تجدیدپذیر یکی از عوامل کاهش مصرف گاز اروپا بوده، هرچند قیمت بالای انرژی همچنان فعالیت برخی صنایع را محدود کرده است.
وضعیت خاورمیانه متفاوت است. آژانس کاهش حدود ۱۰ درصدی تقاضای گاز این منطقه را پیشبینی کرده که بخش مهمی از آن به آسیب زیرساختهای تولید و فرآورش گاز و محدودیت فعالیت صنایع وابسته مربوط میشود.
قیمت گاز با وجود کاهش تقاضا همچنان بالاست
کاهش مصرف جهانی گاز هنوز فشار قیمتها را از بازار برنداشته است. آژانس پیشبینی میکند عرضه ال ان جی جهان در سال ۲۰۲۶ حدود سه درصد کاهش یابد. متوسط قیمت نقدی ال ان جی در آسیا نیز از مارس تا پایان اکتبر، حدود ۲۱.۵ دلار به ازای هر MMBtu بوده که نزدیک به ۸۰ درصد بالاتر از دوره مشابه سال گذشته است.
کاهش عرضه، قیمت گاز را افزایش داده و همین افزایش قیمت، مصرف برخی صنایع و نیروگاهها را محدود کرده است. در نتیجه، بخشی از افت تقاضا به این دلیل اتفاق میافتد که مصرفکنندگان دیگر نمیتوانند گاز مورد نیاز خود را با هزینه اقتصادی قابلقبول تأمین کنند. با این حال، هنوز مشخص نیست از کاهش پیشبینیشده ۶۵ میلیارد مترمکعبی تقاضای جهانی، چه میزان به افزایش بهرهوری مربوط است و چه سهمی از کاهش تولید صنعتی یا تغییر سوخت ناشی میشود. این تمایز در ارزیابی وضعیت بازار انرژی اهمیت دارد. کاهش مصرف گاز زمانی میتواند به معنای بهبود بهرهوری باشد که تولید کالا و خدمات با انرژی کمتر ادامه پیدا کند. اما اگر کارخانهها به دلیل گرانی انرژی تولید خود را کاهش دهند، افت مصرف با هزینه اقتصادی همراه خواهد بود.
پیشبینی تازه آژانس از کاهش تقاضای گاز جهان، بیش از هر چیز ضرورت بررسی وضعیت مصرفکنندگان صنعتی و نیروگاهی را نشان میدهد. برای قضاوت درباره پیامدهای این کاهش، آمار مصرف گاز بهتنهایی کافی نیست؛ باید دید تولید صنایع چه تغییری کرده، نیروگاهها از چه سوختی استفاده کردهاند و چه بخشی از کاهش مصرف واقعاً حاصل بهبود بهرهوری بوده است./
